ترجمه شده توسط دکتر نیکو تفردی با اجازه ویژه از مایو کلینیک.
Translated by Dr. Niccu Tafarrodi from Healthletter.Mayoclinic.com, Volume 39, Number 3 (March 2021)
وضعیت اضطراری چشم در یک لحظه غیر منتظره
پارِگی شبکیّه زمانی اتّفاق می افتد که شبکیّه از دیوار چشم جدا می شود. بعضی اوقات جدایی به علّت پارگی شبکیه است. سیاه شدن ناگهانی بینایی چشم و یا ظاهر شدن سایه ای تیره بر چشم نشانه ایست از جدا شدن شبکیّه از دیوار چشم. که در واقع یک واقعه اضطراری(اورژانسی) پزشکی است.
ساختمان درونی چشم
قسمتهای بیرونی کره چشم عبارتند از قسمت سفید چشم بنام صلبیّه، سیاهی چشم در وسط به نام مردمک و قسمت رنگی چشم که نقطه سیاه مرکزی را احاطه کرده است به نام عنبیّه میباشد. این قسمت از چشم در معرض خطرات و صدماتی است از طریق تصادفات یا زخمی شدن چشم از طریق مواد شیمیایی است. زخمی شدن چشم بر تمام قسمتهای آن اثر می گذارد که این آثار هر کدام نقش خاصّی را بر بینایی بشر خواهند داشت.- قرنیّه – قرنیّه یک بافت شفّاف کروی است در جلو که از چشم محافظت میکند. سطح کروی قرنیه به تمرکز دادن اشعه های نور قبل از آنکه بر روی عدسی تنظیم شوند کمک میکند.
- عدسی – عدسی ساختاری شفّاف و بیضی شکل است که در پشت قرنیّه قرار دارد. انحنای عدسی کانون نور را شدید و تیزتر می کند.
- زجاجیّه یا حفره شیشه ای – زجاجیّه از پشت عدسی شروع و تا پشت تخم چشم ادامه دارد و شکل کروی چشم را محفوظ نگه میدارد. این قسمت از چشم با ماده ای شفّاف و ژله مانند پر شده است.
- شبکیّه – شبکیّه لایه نازکی است از بافت دیواره داخلی کره چشم. شبکیّه شامل میلیونها سلول است که تصویر متمرکز شده روی سلولها را به وسیله قرنیّه و عدسی دریافت میکند. زمانی که نور به این سلولها برخورد میکند، ضربه های الکتریکی تولید میشود و به عصب بینایی فرستاده می شود.
- لکه زرد (macula) – لکه زرد قسمت خاصی از شبکیّه است که در قسمت مرکزی درپشب چشم قرار دارد. این قطعه از شبکیّه به طور فشرده و متراکم از سلولهای حسّاس به نور تشکیل شده و به خصوص قسمت مرکزی دید را تشکیل میدهد و باعث می شود که چشم بتواند جزییات ریز را ببیند.
- عصب بینایی – عصب بینایی اطّلاعات جمع شده توسط شبکیّه را به مرکز بینایی در مغز میفرستد.
اقدامات لازم برای جلوگیری از وضع اضطراری برای چشم عبارتند از:
- برای سرخ کردن مواد غذایی از روکش تابه استفاده کنید تا از پرواز ذرّات روغن جلوگیری کند.
- تمام مواد شیمیایی مانند مواد تمیز کننده و سفید کننده ها (bleach) را در محلّی نگه دارید که از دسترسی بچّه ها محفوظ باشند. هرگز مواد شیمیایی را باهم مخلوط نکنید. مواد را طبق دستورالعمل ماده مربوطه در حالی که چشمها را با عینک محفوظ نگه داشته اید، مصرف کنید. بعد از مصرف مواد شیمیایی، قبل از آنکه دستها با چشم تماس پیدا کنند، فورا آنها را بشویید.
- برای به کاربردن چکش و لوازم برقی مانند ارّه و دریل، عینک بر چشم داشته باشید. در تمام مدّت کار با دریل یا ارّه، برای محفوظ نگه داشتن سایرین از ذرّات چوب یا فلز از آنها فاصله لازم را رعایت کنید.
- برای باز کردن بطری هایی که با چوب پنبه بسته شده اند، سر بطری را دور از خود و سایرین نگه دارید.
- زمانی که وسایل برقی را به کار میبرید مانند ماشین چمن زنی, ارّه برقی و سایر وسایل برقی که در باغبانی مصرف می شوند، دست ها را با دستکش محفوظ نگه دارید. تمام این وسایل می توانند ذرّات ریز را با سرعت زیاد به طرف چشم شما بفرستند.
- احتیاط در به کار بردن لوازم تیز مانند قلم، قیچی، چنگال و کارد بخصوص در زمان کار کردن بابچٌه ها.
- سرپرستی بچّها وقتی که با اشیا برنده و تیز مانند قیچی، چنگال و کارد کار میکنند.
حفظ کردن آرامش و در نظر داشتن راه حل
چنانچه یک مشکل اضطراری برا ی چشم شما و یا افراد دیگر پیش می آید، آرام و با دقّت با آن برخورد کنید و بدانید که چگونه راه حل صحیح را پیدا کنید تا از درمان سریع و موثّر برخوردار شوید.هر کدام از اتفاقات ها از دیگری متفاوت است، ولی خراش ناچیز روی قرتیّه مانند ایجاد خراش با انگشتان یک کودک و یا ذرّه کمی گل یا شن در چشم معمولا نیاز به اورژانس ندارد ولی باز باید مراقبت لازم انجام شود بخصوص زمانی که چشم سوزش و خارش پیدا کرده باشد. به طور کلّی هر مشکلی که همراه با از دست دادن بینایی شود، چه از دست دادن تمام یا قسمتی از بینایی، چه با درد یا بدون درد نیاز به ارزیابی چشم پزشک متخصّص دارد. در بعضی موارد از دست دادن بینایی در نتیجه اثرات و نشانه های دیگری نظیر دل به هم خوردگی، استفراغ، باد کردن یا سرخی وتورّم اطراف چشم و تب می باشد. جدول زیر، راهنمایی است برای موارد اضطراری چشم.
موارد اورژانسی
جدایی زجاجیه از پشت چشم ، جدایی شبکیّه یا پاره شدن آن و آسیب به شبکیّه
نشانه ها و علامتها
-
-
- در یک یا هر دو چشم ناگهان نقاطی مانند بارانی
- از زنبور و شعله ای از نور و دید تیره و تار
- مانند کشیده شدن پرده ای روی چشم.
-
اقدامات لازم
جستجوی اورژانس و مراقبتهای پزشکی همراه با پزشک متخصص
پخش شدن مواد شیمیایی در چشم
نشانه ها و علامتها
-
-
- سوزن سوزن شدن، سوزش، سرخ شدن
- چشم، درد، تیره و تار شدن دید، ، ورم پلکهای چشم .
-
اقدامات لازم
-
-
- آب زدن به چشم
- فوری به دنبال مراقبتهای پزشکی
- مالش ندادن و یا دست نه کشیدن روی چشم
- اگر ممکن است از برچسب ماده شیمیایی عکس گرفتن تا پزشک بتواند ماده شیمیایی را تشخیص دهد.
-
بریدن یا فرو رفتن جسمی تیز و برنده در چشم
نشانه ها و علامتها
-
-
- خونریزی
- تغییر رنگ صلبیّه
- درد تند و یکنواخت، تغییر اندازه مردمک چشم به طور غیر عادی و قرار گرفتن یک چشم دور تر از چشم دیگر.
-
اقدامات لازم
-
-
- جستجوی مراقبتهای پزشکی
- پوشاندن چشم با ته یک لیوان کاغذی
- چشم را دست نزدن و چشم را نه شستن با آب یا هر محلول دیگری.
- مصرف نکردن آسپرین یا هرگونه ضد درد دیگری زیرا ضد درد خونریزی را شدیدتر میکند.
-
برخورد کردن جسمی در حدقه چشم مانند مشت خوردن یا برخورد توپ بیس بال
نشانه ها و علامتها
ورم کردن، تغییر رنگ اطراف چشم، درد، سرگیجه و دید تیره و تار.
اقدامات لازم
به کاربردن کمپرس سرد برای کم کردن درد و ورم. به کار نه بردن سبزیجات یا گوشت یخ زده چون این مواد ایجاد عفونت میکنند.
خارج کردن جسم خارجی از چشم 
- چنانچه ماده نا چیزی وارد چشم شود، با بهم زدن چشم برای چند مرتبه جسم وارد شده خارج می شود.
- اگر با به هم زدن چشم، جسم خارج نشد، چشم را با آب نمک شستشو دهید. برای این کار از فنجان چشم شویی استفاده کنید. لبه فنجان را روی استخوان زیرین چشم قرار دهید و مایع را در داخل چشم بریزید و چشم را باز نگه دارید.
- اگر جسم خارجی در چشم شما یا شخص دیگری بزرگ باشد به طوری که بستن چشم امکان پذیر نباشد مانند جسمی برنده فلزی، یا شیشه ای، چشم را نه باید شست و یا از چشم شو استفاده کرد. از دست زدن چشم خودداری کنید و آن را ماساژ ندهید. با یک فنجان کاغذی چشم را بپوشانید و با نوار چسب آن را به صورت و پیشانی به چسبانید و فورا در صدد پیدا کردن اورژانس باشید.
تمیز کردن چشم شخص دیگر
- دستهای خود را بشویید. شخص را در جایی که نور به حد کافی است، بنشانید.
- چشم را آزمایش کنید تا جسم خارجی را پیدا کنید. برای این کار پلک پایین را به آرامی پایین بکشید و از شخص بخواهید که به طرف بالا نگاه کند. سپس پلک بالا را بگیرید در حالی که شخص پایین را نگاه می کند.
- اگر جسم در اشک شناور بر روی سطح چشم قابل دیدن است، با قطره چشم آن را به خارج از چشم بیاورید یا مانند دستور بالا (استفاده از فنجان چشم شویی) عمل کنید.
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
لطفا با ارسال نظرات، سؤالها
و پیشنهادات خود (در قسمت دیدگاهها در پایین این صفحه) ما را در بهبود این سایت همراهی نمایید.