تکنولوژی یا فن آوری بیماری قند
[Diabetes technology]

ترجمه شده توسط دکتر نیکو تفردی با اجازه ویژه از مایو کلینیک.

پیشرفت معالجه بیماری قند با تکنولوژی جدید

از زمانی که گیره کاغذ (Clip) ساخته شد تا تلفنهای هوشمند (smartphone)، ابزار و وسایل به کار برده شده در تشخیص و معالجه بیماری قند دوران طولانی داشته تا بالاخره در سال ۱۹۷۰ اولین وسیله اندازه گیری قند خون معرّفی شد. برای افرادی که نیاز به اندازه گیری قند خون به طور مستمر داشتند و مجبور به تزریق انسولین برای چندین مرتبه بودند، تکنولوژی توانست زندگی را برای آنها آسانتر کند.

امروزه به کار بردن وسایل پزشکی، راحت و آسان شده و با ساده شدن ابزار، معالجه بیماریها با کاسته شدن از پیچیدگی  زندگی بهتر شده است. از وسایل رفاهی در پزشکی، گلوکز سنسور (glucose sensors) که به طور مداوم میزان قند خون را نشان میدهد بدون آنکه نیازی به گرفتن خون از انگشت باشد و وارد کردن انسولین با استفاده از پمپ انسولین،  سیستم هایی به وجود آمده که می تواند اندازه گیری قند خون و تزریق انسولین را با هم ادغام کند.

در حالی که این پیشرفتها موثّر و مفید بوده افرادی که با بیماری قند زندگی میکنند باید قبل از آن که دچار شرایط سختی شوند، نکات زیر را باید مورد توجه قرار دهند:                   

اطلاعات ابتدایی

افرادی که مبتلا به بیماری قند ملیتوس (mellitus) یا دیابت شیرین (دیابت شیرین اختلال بسیار شایعی است که در آن بدن به درستی قند خون را به سلول ها وارد نمیکند؛ در نتیجه قند خون بالا میرود) هستند تحت تاثیر استفاده بدن از قند خون (گلوکز) می باشند. چون گلوکز منبع مهمّی برای ایجاد انرژی سلولها، ماهیچه ها و بافتها میباشد، جنبه حیاتی برای سلامتی بدن دارد. همچنین برای مغز منبع اصلی سوخت میباشد. فهمیدن علّت بیماری قند بستگی به نوع

آن دارد. ولی بیماری قند، یعنی وجود قند اضافی در خون انسان. زندگی کردن با بیماری قند نیاز به وسیله اندازه گیری قند (گلوکز)خون دارد. نام این وسیله گلوکز متر(glucose meter) میباشد که قند خون را اندازه گیری و اندازه  فعلی آن را نشان میدهد. احتمالا به خاطر می آورید که مدل قدیمی وسیله اندازه گیری خون نیاز

به یک قطره خون از سر انگشت داشت تا میزان قند خون را در آن لحظه نشان دهد. کانتینیوس گلوکز مانیتور(سی جی ام) [(Continuous glucose monitor (CGN] نشان دهنده قند خون به مدت ۲۴ ساعت. پمپ انسولین مداوم، انسولین را به طور مداوم تزریق میکند و میتوان این وسیله را برنامه ریزی کرد که مقدار انسولین لازم را قبل از غذا وارد کند.

نشان دهنده قند خون به طور مداوم (سی جی ام)

چگونه سی جی ام ها کار میکنند:

• سی جی ام ها معمولا روی شکم، روی کمرو بازو قرار داده میشوند. آنها  شامل یک حسگر(سنسور) هستند که در چربی زیر پوست قرار داده شده و یک فرستنده که مقدار قند خون را هر چند دقیقه  نشان میدهند.
•  یک فلش هم پیش بینی کننده سطح گلوکز است که نشان دهنده آیا قند خون بالا  یا پایین تر خواهد بود.

بهتر است بدانید که:

• بسیاری از سی جی ام ها به طور مداوم اندازه قند خون را روی یک گیرنده گزارش میدهند. پمپ انسولین، تلفن یا ساعت هوشمند وقت دقیق و اطلاعات مورد نیاز را نشان میدهند.
• دارو های مشخّصی مانند استامینوفن، آلبوترول و لیزینوپریل   با کار صحیح بعضی از سی جی ام ها ممکن است برخورد داشته باشند.

قلم هوشمند انسولین

چگونه قلم هوشمند انسولین کار میکنند:

•  یک قلم هوشمند انسولین تقریبا به اندازه یک قلم است که دارای یک سوزن، یک محفظه  برای نگهداری انسولین، تعین کننده مقدار انسولین و یک دکمه برای استفاده از انسولین. 
•  این قلم با تلفن هوشمند مرتبط میشود تا اطّلاعات لازم مانند مقدار انسولین، زمان، ردیابی انسولین فعّال و گلوکز را ضبط کند.
•  این وسیله قادر است به یاد آوری  مقدار انسولین، محاسبه مقدار غذا، درجه گرمای بدن و اطّلاع به افراد مورد نظر شما کمک کند. 

بهتر است بدانید که:

•  قلم هوشمند همان محاسبه ای که پمپ انسولین انجام می دهد نشان میدهد بدون آنکه دائما متّصل به بدن باشد.  این موضوع  روش مفیدی است برای فراهم کردن دانستنیهای لازم و ایجاد رفاه قبل از آنکه مجبور باشید وسیله تکنیکی دیگری را اضافه کنید.
• چنانچه تلفن شما گم شود قلم انسولین هنوز می تواند به عنوان یک استاندارد برای مصرف انسولین به کاررود.
• هر تزریق نیاز به یک سوزن جدید دارد.

پمپ انسولین

چگونه پمپ انسولین کار میکنند:

•  پمپ انسولین یک دستگاه کامپیوتری است که  به اندازه یک تلفن کوچک موبایل است. 
  این دستگاه برای فرستادن انسولین بر اساس  مقدار لازم برنامه ریزی شده.  یک وسیله  اضافی برای حذف تزریق روزانه هم اضافه شده است.
• بعضی از افراد این دستگاه را روی کمربند یا در جیب قرار میدهند در حالی که بعضی افراد دیگر مستقیما روی پوست بدن این دستگاه را قرار داده و آن را با دستبند خاصی کنترل میکنند.
• انواع گوناگون از این دستگاه ساخته شده مانند مدل پچ (patch-style) با وسیله تزریق موجود در یک دستگاه یا یک پمپ تیوبینگ (tubing-style pump) اضافه شده به پمپ می باشد.

بهتر است بدانید که:

• زمانی که میزان قند بالا باشد، پمپ   تزریق انسولین بازال (Basal) به طور مداوم، اجازه میدهد که انسولین بلوز (Bolus) با دوز تعیین شده قبل از غذا یا  با غذا مخلوط شده و میزان انسولین را در صورتی که لازم باشد تصحیح کند.
• پمپ طوری ساخته شده که می تواند انسولین بلوز راکم کند و این زمانی اتّفاق می افتد که میزان قند خون پایین است یا  انسولین بلوز که قبلا تزریق شده ، از قبل در بدن باقی است و هنوز فعّال است. 
•  اگر نیازی به انسولین بازال ندارید، احتیاج به پمپ ندارید.
•  پمپ انسولین گران  قیمت است و توسّط  شرکتهای بیمه به هیچ وجه پرداخت نمی شود. 

 ابزار دیگری برای بیماران قند وجود دارد که قند خون را مداوم از طریق یک حِسگر یا سِنسور به نام سی جی ام (CGM)  قرار داده  شده زیر پوست نشان میدهد.

نشان دهنده گلوکز به طور مداوم  ممکن است همراه با ابزار تزریق قدیمی مانند ویال (vial)همراه با سرنگ، پمپ، قلم انسولین یا قلم هوشمند کمک کننده به محاسبه و ردیابی اندازه ها است،  استفاده کرد. تمام سازنده های سی جی ام توصیه میکنند که بیماران قند همیشه باید یک گلوکز متر (glucose meter) را برای سلامتی و اطمینان خاطر داشته باشند. این توصیه به علت امکان تاخیر بین اندازه گیری گلوکز با روش گرفتن خون از انگشت و تعیین میزان گلوکز با سنسور از طریق سی جی ام میباشد. اختلاف در اندازه گیری می تواند بر اساس وجود عامل هایی باشد که متخصّصین بیماری قند می توانند در این مورد شما را راهنمایی کنند. 

بعضی از پمپهای انسولین و سیستمهای سنسور میتوانند با یکدیگر کار کنند تا انسولین بیشتر به طور اتوماتیک صادر شود و در مورد لازم هم، صادر شدن انسولین کاملا قطع شود. کلیّه این عملیات بستگی به نوسان قند خون و تعادل آن دارد تا میزان قند خون متعادل نگه داشته شود.

در مورد اتخاذ تصمیم که آیا استفاده از تکنولوژی برای شما مفید است یا نه باید شرایط حال حاضر، نیازو قدرت خود را در نظر بگیرید. درباره آن فکر کنید: 

• هَیپوگلیسمیا اپیزود (Hypoglycemia episodes) — آیا قند خون شما دائما پایین است؟ به عبارت دیگر شما دچار هیپو گلیسمیا  شده اید؟ اگر نگه داشتن درجه قند خون شما برای رسیدن به میزان هدف نوعی چالش است، بهتر است از تکنولوژی نشان دهنده مداوم مجهّز به وسایل حفاظت سفارشی و نشان دهنده زمان دقیق استفاده شود.
• روش یا نوع زندگی  — آیا به دنبال مقدار مصرف انسولین هستید که با زندگی پرکار شما دخالت نداشته باشد؟ تکنولوژی با مقدار مصرف انسولین معیّن سفارش شده و محرّک برای افراد پر تحرّک انتخاب مناسبی است. با اضافه شدن پمپ انسولین، قلم انسولین هوشمند و تلفن هوشمند افزایش تحرّک در کار مدیریّت امکان پذیر می شود.  
• قیمت تمام شده  —  مدیریت وسایل و ابزار بیماری قند می تواند گران قیمت باشد و به علاوه شرکتهای بیمه به علت گرانی قیمت این وسایل، قادر به پرداخت قیمت این وسایل نیستند. قیمتهای متفاوتی   برای خرید این وسایل در بازار و تلفن هوشمند رایگان وجود دارد. برای به دست آوردن تلفن هوشمند،  می توانید  با کمک گرفتن از گروه متخصصین بیماری قند آن را به دست آورید.
• نیازهای شخصی — در عکس بیماری قند موارد بخصوصی ممکن است دیده شوند مانند اِپیزود از قند خون بالا در صبح زود و دان افکت (Dawn Effect) که انسولین نیاز به تعدیل دارد.  یک پمپ و سنسوری که بتوانند اتوماتیکی تزریق انسولین در طول این زمان را انجام دهند امکان دارد.  آیا شما با دیدن خود گرفتاری دارید، یا حرکت ظریف دست برای شما چالش است؟ یک ابزار تکنیکی یا دو تا از آنها میتوانند شما را برای زندگی بهتر کمک کنند.
• درک تکنیک و فهمیدن آنها — یاد گرفتن طرز استفاده از یک دستگاه یا یک اختراع به زمان ،صبر و حوصله نیاز دارد. مخصوصا افرادی که به تکنولوژی سروکار نداشته اند به زمان بیشتری احتیاج دارند. آیا شما شخص مشکل گشا و دانایی هستید که ابزار متفاوت بیماری قند را به راحتی اداره کنید؟  آیا مایلید با  روش خاصی تکنولوژی را فرا گیرید و به آن آشنایی کامل پیدا کنید؟  بر اساس  وضعیّت شما، ابزار ساده تر بدون داشتن زنگ و سوت شاید همان شرایطی است که شما برای رسیدن به هدف خود نیاز دارید. بدون در نظر گرفتن نوع و سطح تکنولوژی، دانش تخصّصی و فراهم بودن پشتیبانی دائم کلیدی است برای موفقیّت شما.
• انتخاب و سلیقه شما —  چه به تازگی یا برای مدت طولانی انسولین تراپی را به کار برده اید، این یک عمل تعادلی هست برای نگه داشتن گلوکز خون در یک سطح یا میزان مورد نیاز. ابزار تکنولوژی بیماری قند در خدمت بیماران قندی به دو گروه تقسیم بندی شده اند. دستگاه هایی که شما را در رویت یا نشان دادن قند خون   کمک میکنند و دستگاه هایی که انسولین را صادر یا تزریق میکنند. همچنان ترکیب کردن ابزار متفاوت با همدیگر امکان داشته است. این ابزار با یکدیگر در ارتباط هستند و عملیات را با یکدیگر انجام میدهند.

با کمک و یا مشورت با گروه متخصّصین بیماری قند، می توانید  یک یا بیشتر از این تکنولوژی را در پیشرفت  معالجه خود مورد استفاده قرار دهید. 

آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
لطفا با ارسال نظرات، سؤالها و پیشنهادات خود (در قسمت دیدگاهها در پایین این صفحه) ما را در بهبود این سایت همراهی نمایید.