Translated by Dr. Niccu Tafarrodi from Healthletter.Mayoclinic.com, Volume 43, Number 8 (August 2025)
بیماری کرون
داروها و رژیم غذایی کلید درمان هستند
با برداشته شدن قسمتی از روده کوچک یا روده بزرگ – بخشهای سالم آنها دوباره به هم متصل میشوند
اسهال، گرفتگی عضلات و خستگی ممکن است علائم یک بیماری ساده به نظر برسند. اما اگر این علائم از بین بروند، یا اگر با مشکلاتی مانند تعریق شبانه (عرق زیاد در شب)، درد مفاصل یا زخم دهان همراه باشند – ممکن است این علایم زمینه ای برای یک بیماری جدیتر باشند. در ایالات متحده آمریکا بیش از یک میلیون نفر به بیماری کرون دچار میشوند.
بیماری کرون نوعی بیماری التهابی روده یا اینفلامیتوری باول دیزیز [(inflammatory bowel disease (IBD] است. این بدان معناست که این بیماری باعث التهاب طولانی مدت در دستگاه گوارش میشود – اغلب در انتهای روده کوچک و ابتدای روده بزرگ ایجاد میشود.
اگرچه این بیماری طولانی مدت است، اما علائم آن ممکن است دائمی نباشد. برای بسیاری از افراد، علائم این بیماری ظاهر میشوند و برای مدتی از بین میروند. مدت زمانی که علایم این بیماری وجود ندارند، دوره ی بهبودی نامیده میشود. شدت و محل این بیماری میتواند در افراد متفاوت باشد.
علایم بیماری کرون
علائم بیماری کرون بستگی به محل التهاب و شدت آن دارد. علائم رایج عبارتند از:
- اسهال
- خستگی
- درد، گرفتگی و پیچ خوردن شکم
- خون در مدفوع
- زخم در دهان
- کاهش اشتها و کاهش وزن
- درد یا ترشح عفونی در نزدیکی یا اطراف مقعد
بیماری کرون همچنین میتواند عوارضی به غیر از دستگاه گوارش ایجاد کند. این عوارض ممکن است شامل درد مفاصل، آرتروز، التهاب چشم، برآمدگیهای پوستی و آبسه میباشد. همچنین می تواند شامل بیماریهای کبد یا مجاری صفراوی، التهاب رگهای خونی، سنگ کلیه و کمخونی به علت کمبود آهن شود.
علاوه بر این، بیماری کرون میتواند به علّت زخم شدن و باریک شدن رودهها و یا ایجاد زخم در امتداد دستگاه گوارش، منجر به عوارض جدی روده شود. یکی از این عوارض انسداد روده است. مورد دیگر زمانی است که زخمها از دیواره روده به قسمتهای دیگر بدن مانند متصل شدن روده به پوست یا اتصال روده به اندام های دیگر شود. به این موارد فیستول اس (fistulas) میگویند.
با گذشت زمان، بیماری کرون ممکن است در پوکی استخوان، بیماری کبد، مشکلات چشمی و لخته شدن خون در رگها نقش داشته باشد. این بیماری و درمانهای آن همچنین ممکن است خطر ابتلا به برخی سرطانها، از جمله سرطان روده بزرگ را افزایش دهد. به همین دلیل تشخیص زود هنگام و مراقبتهای پزشکی مداوم ضروری است.
چه کسی در معرض خطر است؟
بیماری کرون میتواند در هر سنی بروز کند، اما اغلب در سنین جوانی تشخیص داده میشود. عوامل متعددی خطر ابتلا به آن را افزایش میدهند. این عوامل شامل سابقه خانوادگی این بیماری و داشتن تبار یهودی از اروپای شرقی (اشکنازی) است. مصرف دخانیات یکی از عوامل خطر است. سیگار کشیدن میتواند احتمال ابتلا به این بیماری را افزایش داده و روند آن را بدتر کند. دانشمندان معتقدند که عدم تعادل در ترکیب باکتریهای خوب و بد در سیستم گوارش – و اختلال در سیستم ایمنی – نیز ممکن است در این امر نقش داشته باشد.
تشخیص بیماری کرون میتواند چالش برانگیز باشد، زیرا علائم آن اغلب شبیه به علائم سایر بیماریهای گوارشی است. پزشکان معمولاً از وسایل و راههای گوناگون برای تشخیص بیماری استفاده میکنند. این وسایل و راهها ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- معاینه فیزیکی و بررسی علائم آنها.
- آزمایش خون برای تشخیص کمخونی، التهاب یا عفونت.
- آزمایش مدفوع برای بررسی خون، ارگانیسمهای عامل عفونت یا کالپروتکتین (calprotectin) که عبارت است از پروتئینی که توسط گلبولهای سفید خون، هنگام التهاب روده، آزاد میشود.
- تصویربرداری، مانند سیتیاسکن (CT scan) یا امآرآی (MRI)، برای ارزیابی التهاب، تنگی روده (روده کوچک و روده بزرگ) یا وجود کیسههای عفونی حاوی چرک به نام «آبسه»
- آندوسکوپی (endoscopy)، روشی که از یک لوله نازک و انعطافپذیر مجهز به دوربین برای مشاهده داخل دستگاه گوارش استفاده میشود.
یک گزینه دیگر، آندوسکوپی کپسولی است که عبارت است از قورت دادن (بلعیدن) کپسولی حاوی یک دوربین کوچک است. دوربین، تصاویری را از داخل دستگاه گوارش نشان میدهد. (به علت بزرگ بودن کپسول، همه افراد قادر به بلعیدن این کپسول نیستند).
داروها و سایر درمانها
هدف از دارو درمانی برای بیماری کرون، دستیابی و حفظ بهبودی است. در حالی که داروها میتوانند به بیماری شما کمک کنند، هیچکدام درمان قطعی ارائه نمیدهند. داروهای بیماری کرون عبارتند از:
- کورتیکواستروئیدها(Corticosteroid) – کورتیکواستروئیدها، از جمله پردنیزولون infusion(prednisolone) و بودزوناید (budesonide) اغلب برای پایین آمدن شدّت بیماری استفاده میشوند زیرا به سرعت التهاب را کاهش میدهند. به دلیل عوارض جانبی نهفته مانند پوکی استخوان، فشار خون بالا و قند خون بالا، این داروها فقط برای استفاده کوتاه مدت توصیه میشوند.
- Biologics – داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی مانند متوترکسات (methotrexate)، آزاتیوپرین (azathioprine) و مرکاپتوپورین (mercaptopurine) که برای حفظ بیماری در زمان بهبودی پس از قطع کورتیکواستروئیدها استفاده میشوند.
- داروهای زیستی – این داروها پروتئینهای ایمنی خاصی را که باعث التهاب میشوند، هدف قرار میدهند. آنها معمولاً از طریق تزریق وریدی یا اینفیوژن (infusion) داخل ورید تجویز میشوند. داروهایی که فاکتور نکروز تومور (TNF) را مسدود میکنند، به عنوان مهارکنندههای TNF شناخته میشوند. این داروها شامل اینفلیکسیماب (infliximab)، آدالی موماب (adalimumab) و سرتولیزوماب پگول )certolizumab) هستند. سایر داروهای بیولوژیک شامل ناتالیزوماب (natalizumab) و ودولیزومب (vedolizumab) هستند که مانع از رسیدن سلولهای ایمنی به قشا روده میشوند؛ و یست کینوماب (ustekinumab)، رسانی زوماب (risankizumab) ومیریکی زوماب (mirikizumab) که اینترلوکینها (interleukins) را هدف قرار میدهند. نسخههای تقریباً یکسان این داروها، که به عنوان بیوسیمیلار ها (biosimilars) شناخته میشوند، ممکن است مقرون به صرفهتر باشند.
- مهارکنندههای جانوس کیناز (Janus Kinase) این داروهای خوردنی جدید، که به عنوان مولکولهای کوچک شناخته میشوند، که روی بخشهایی از سیستم ایمنی اثر گذاشته و التهاب را کاهش میدهند. این داروها ممکن است زمانی که گزینههای دیگر مؤثر نبودهاند، مورد استفاده قرار گیرند. سازمان غذا و دارو در آمریکا (Food and Drug Administration)، اوپدا سیتینیب (upadacitinib) را برای بیماری کرون تایید کرده است.
داروهای دیگر شامل آنتیبیوتیکها (antibiotics) برای کمک به درمان فیستول [(fistulas) فیستول مقعدی یک کانال پر شده از چرک است] و آبسه؛ مکمّلهای فیبر مانند پسیلیوم (psyllium) یا متیل سلولز (methylcellulose)؛ لوپرامید (loperamide) برای اسهال؛ و ویتامینها یا مکمّلهای خاص برای کمک به جذب مواد مغذّی هستند. برای درد، استامینوفن ( acetaminophen) احتمالاً انتخاب بهتری نسبت به داروهای ضدالتهاب غیر استروئیدی مانند ایبوپروفن (ibuprofen) یا ناپروکسن سدیم (naproxen (sodium است. دلیل این کار این است که داروهای ضد توّرم ممکن است روده را تحریک کرده و علائم را بدتر کنند.
تغذیه و رژیم غذایی
هیچ «رژیم غذایی مخصوص کرون» وجود ندارد که به همه کمک کند. اما بسیاری از افراد غذاهای خاصی را که باعث ایجاد علائم میشوند، شناسایی میکنند. یک متخصص تغذیه میتواند به شما در ایجاد یک برنامه غذایی مناسب برای حفظ تغذیه مناسب و جلوگیری از بدتر شدن بیماری کمک کند.
ممکن است موارد زیر راهنمای مفیدی باشند:
- رژیم غذایی کم فیبر در طول دورههای تشدید بیماری
- اگر نمیتوانید لبنیات را بخورید، رژیم غذایی بدون لاکتوز را به کار ببرید
- رژیم غذایی کم چربی، بدون فلفل و یا فرآوری نشده.
استفاده از نی ( نوشیدن مستقیم از بطری یا قوطی میتواند باعث بلعیدن هوا و ایجاد نفخ شود. نی این مشکل را کاهش میدهد)
برای نوشیدن مایعات همراه با رژیم غذایی. فقط مایعات میتوانند برای کاهش التهاب استفاده شوند. این رویکرد که تغذیه رودهای نامیده میشود، میتواند بدون عوارض جانبی کورتیکواستروئیدها (کورتیکواستروئیدها داروهایی هستند که برای کاهش التهاب و سرکوب سیستم ایمنی تجویز میشوند) بهبودی را تسریع کند.
عمل جراحی
اگر رژیم غذایی و داروها علائم را کنترل نکنند، یا عوارضی ایجاد شود، تیم مراقبتهای بهداشتی ممکن است جرّاحی را پیشنهاد کند. حدود نیمی از افراد مبتلا به بیماری کرون در مقطعی به جرّاحی نیاز دارند، در حالی که این بیماری را درمان نمیکند.
جرّاحی معمولاً شامل برداشتن قسمت آسیب دیده دستگاه گوارش و اتصال بخشهای سالم دستگاه گوارش است. همچنین ممکن است برای بستن فیستول یا تخلیه آبسه نیز استفاده شود.
سلامت روح و روان
بیماری کرون به همان اندازه که بر سلامت جسمی شما تاثیر میگذارد، بر سلامت عاطفی نیز تاثیر گذار است. افراد مبتلا به بیماری کرون بیشتر احتمال دارد اضطراب و افسردگی را تجربه کنند. این حالت اغلب به دلیل عدم اطمینان از شدّت و بدتر شدن بیماری و ناشی از بیماری مزمن میباشد.
گروههای حمایتی متخصص، روشهای ذهنی و روابط با عزیزان میتوانند به مدیریت این چالشهای عاطفی کمک کنند.
زندگی با بیماری کرون
اگرچه بیماری کرون یک بیماری مادامالعمرو همیشگی است، بسیاری از افراد بیماری خود را به طور مؤثّر مدیریت میکنند و زندگی کامل و فعّالی دارند. پیشرفت در درمان و درک عمیقتر از این بیماری همچنان به بهبود چشمانداز و کیفیت زندگی کمک میکند.