Translated by Dr. Niccu Tafarrodi from Healthletter.Mayoclinic.com, Volume 43, Number 7 (July 2025)
سرطان کلیه
پیشرفتهای بیشتر برای درمان سرطان کلیه
شاید برای شما کم کردن وزن بدن همیشه یک هدف بوده باشد، اما نه به این شکل: ۱۲ کیلو وزن کم کردن در عرض چند ماه بدون هیچ برنامه ای و بدتر از آن، درد همیشگی در قسمت پایین بدن امری عادی نیست.
چنین علائمی میتوانند علل مختلفی داشته باشند که سرطان کلیه یکی از آنهاست. سرطان کلیه یکی از 10 سرطان شایع در دنیا است و میانگین سنی این بیماری 65 سال است. گاهی اوقات، علائمی مانند موارد ذکر شده، سرنخی ارائه میدهند. در عین حال، این نوع سرطان ممکن است بدون علایم، بروز کرده و نشانه های کمی ایجاد کند یا هیچ علامتی نداشته باشد. در بسیاری از موارد، این سرطان زمانی تشخیص داده میشود که متخصّصان پزشکی برای تشخیص های دیگری آزمایشهای تصویربرداری را انجام میدهند.
سلول کارسینوم (سلول کارسینوم به سرطانهایی گفته میشود که سلولهای سطوح داخلی و خارجی بدن را مانند پوست بدن، پوست اندامهای داخلی بدن و پوست غدد را پوشش میدهند) حدود ۹۰ درصد از سرطانهای کلیه را تشکیل میدهد. در بیشتر موارد، سرطان کلیه در مراحل اولیه تشخیص داده میشود و اغلب قابل درمان است.
برخی از سرطانهای کوچک بررسی و تحت نظر قرار میگیرند. در مورد سرطانهای گسترش یافته، اخیرا پیشرفتهای قابل توجهی برای درمان آنها ایجاد شده است.
فیلترهای بدن یا کلیه ها، مختل شدهاند
کلیهها دو عضو لوبیا شکل هستند که هر کدام تقریباً به اندازه یک مشت دست میباشند. آنها در سمت چپ و راست شکم قرار دارند و هر کدام آنها در یک طرف بدن قرار گرفته اند. کلیهها فیلترهای اصلی خون و دفعکنندههای مواد زائد هستند. آنها همچنین مایعات و مواد معدنی را متعادل کرده و هورمون می سازند. کلیهها در انسان سه هورمون اصلی تولید میکنند. این هورمونها برای تولید سلولهای خونی، تنظیم مایعات بدن و سلامت استخوانها ضروری هستند.
سلول کارسینوم (carcinoma Cell) به سلولهای سرطانی گفته میشود که از بافتهای پوششی بدن منشا میگیرند. سلول کارسینوم یا سرطان سلول کلیوی اغلب با هم یک تومور واحد هستند، (تومور رشد غیرطبیعی و کنترلنشده سلولها در یک ناحیه از بدن است که منجر به تشکیل توده میشود). تومور سلول کارسینوم در یک کلیه ایجاد میشود. به طورکلی، ممکن است تومورهای بیشتری در کلیه وجود داشته باشند یا در هر دو کلیه تومورها ایجاد شوند. در مراحل اولیه، سرطان کلیه به ندرت علائمی را نشان میدهد. تا حدودی به همین دلیل، حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد از افرادی که مبتلا به سرطان کلیه میشوند، سرطانی دارند که در زمان تشخیص به فراتر از کلیهها گسترش یافته و به اصطلاح متاستاز(Metastasis) داده است.
 |
برداشتن جزئی از کلیه شامل برداشتن غدّه سرطان و ناحیه کوچکی از بافت سالم اطراف آن است. این یک درمان رایج برای سرطانهای کوچک کلیه است و عموماً برای حفظ عملکرد کلیه، برداشتن کامل کلیه ترجیح داده میشود. |
خطراتی که باعث سرطان میشوند:
عبارتند از سیگار کشیدن، چاقی، فشار خون بالا، بیماریهای پیشرفته کلیه و قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی در محل کار مانند کادمیوم [(cadiom)، کادمیوم یک فلز سمی است که باعث آسیب رساندن به اعضا بدن میشود)]. با این حال، آزمایشهای تشخیص زود هنگام برای عموم مردم توصیه نمیشود. اگر افرادی دیالیز می شوند (دیالیز فرآیندی است که مواد زائد، نمک و آب اضافی را از خون تصفیه میکند و جایگزین عملکرد کلیههای بیمار میشود. در این روش، دستگاهی مانند یک کلیه مصنوعی عمل کرده و مواد زائد را از خون جدا میکند، سپس خون تصفیه شده را به بدن بازمیگرداند) یک مورد دیگر داشتن یکی از چندین بیماری های ارثی نادر است که در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به سرطان کلیه قرار می گیرند. این افراد ممکن است از دیالیز استفاده کنند.
علائم گاهی اوقات منجر به تشخیص سرطان کلیه میشوند. این علائم شامل درد مداوم کمر در زیر دندهها، کاهش وزن ناخواسته، خون در ادرار، خستگی و تب متناوب است.
پس از تشخیص، مرحله بعدی تعیین میزان گسترش سرطان است که به آن مرحله یا فاز میگویند. این کار با استفاده از آزمایشهای بیشتر مانند تصویربرداری اضافی انجام میشود. مراحل سرطان کلیه از ۱ تا ۴مرحله میباشد. سرطان کلیه مرحله یک مختصر یا کوچک میباشد و محدود به خود کلیه است. با بزرگتر شدن سرطان، مراحل هم بالاتر میروند. سرطان کلیه مرحله ۴ (چهار) بیشتر از کلیه رشد کرده یا به سایر قسمتهای بدن مثلا معمولاً به ریهها، مغز، کبد یا غدد لنفاوی گسترش یافته است.
 |
گروه مراقبتهای بهداشتی ممکن است از یک پروب (probe) نازک و هدایتشده (پروبها یکی از ابزارهای پزشکی و علمی هستند که برای جستجو، اندازهگیری، یا دسترسی به مناطق داخلی بدن یا اشیاء مختلف استفاده میشوند) همراه با تصویر برای به کاربردن سرمای شدید [کرایو ابلیشن (cryoablation)] یا گرما برای از بین بردن تومور کلیه استفاده کنند. برای تومورهای کوچک، این گزینه مؤثّر و کم تهاجمیتر از جرّاحی است. |
سرطان در مراحل اولیه
برای سرطانی که به فراتر از کلیه گسترش نیافته است، گزینههای زیادی وجود دارد. این گزینهها عبارتند از در نظر گرفتن تومور برای ارزیابی رشد آن بدون درمان تا انجام جرّاحی است. سرطانی که در این مرحله تشخیص داده و درمان شود، منجر به نتایج موفقیتآمیزی میشود و میزان بقای پنج ساله آن 90٪ یا بالاتر است.
برداشتن کل کلیه آسیب دیده یا نفرکتومی رادیکال (radical nephrectomy)
نفرکتومی رادیکال شامل برداشتن کل کلیه و حاشیهای از بافت چربی سالم اطراف آن است. ساختارهای مجاور مانند غدد لنفاوی و غدد فوق کلیوی نیز ممکن است برداشته شوند. جراح ممکن است این عمل را از طریق یک برش بزرگ انجام دهد. به این نوع عمل جرّاحی نفرکتومی باز گفته میشود. یا جرّاح ممکن است از مجموعهای از برشهای کوچک در شکم برای انجام نفرکتومی لاپاراسکوپی (laparoscopic) یا لاپاراسکوپی با کمک ربات (رباط، نوار بافتی محکم است که دو استخوان را در یک مفصل به هم متصل میکند) استفاده کند. برداشتن کلیه، روش رایجی است که برای درمان سرطان کلیه محسوب میشود.
یکی از معایب احتمالی برداشتن کل کلیه، از دست دادن عملکرد کلیه است. خوشبختانه، دو کلیه سالم ظرفیت فیلتر کردن و دفع مواد زائد آنها بیشتر از نیاز انسان است. بنابراین بدن معمولاً با یک کلیه سالم به خوبی عمل میکند. با این حال، عملکرد کلیه باید تحت نظر باشد زیرا معمولاً با افزایش سن ظرفیت فیلتر کلیه کاهش مییابد. عوامل دیگری که میتوانند به مرور زمان به کلیهها آسیب برسانند عبارتند از بیماری مزمن کلیه، فشار خون بالا، سیگار کشیدن و دیابت. اگر کلیههای شما از قبل عملکرد ضعیفی داشته اند، با برداشتن یکی از کلیه ها ممکن است کلیه ای که باقی مانده پاسخگوی نیاز بدن نباشد و دفع مواد زاید دشوار یا غیرممکن شود. در مورد سرطان کلیه، برداشتن کامل کلیه بهترین درمان میباشد. کلیه سرطانی ممکن است برداشته نشود ولی میتوان با اجرای مراحلی مانند دیالیز از دست دادن عملکرد کلیه جلوگیری کرد.
برداشتن بخشی از کلیه یا(جراحی حفظ کلیه) شامل برداشتن سرطان و ناحیه کوچکی از حاشیه غده سرطانی از بافت سالم کلیه اطراف آن به جای کل کلیه است. این عمل میتواند به صورت باز، لاپاراسکوپی یا با کمک رباتیک انجام شود. جراحی حفظ کلیه یک درمان رایج برای سرطانهای کوچک کلیه است. اگر فقط یک کلیه دارید، این روش میتواند یک گزینه باشد. در صورت امکان، جرّاحی حفظ کلیه معمولاً بر نفرکتومی رادیکال ترجیح داده میشود تا عملکرد کلیه حفظ شود. همچنین ممکن است خطر عوارض بعدی را کاهش دهد.
تخریب تومور با سرما یا گرما
استفاده از یک پروب (probe) [پروب (probe) در پزشکی به ابزاری گفته میشود که برای معاینه و تصویربرداری از بدن استفاده میشود.] نازک و هدایتشده با تصویر برای به کاربردن سرمای شدید بنام کرایو ابلیشن (cryoablation) یا گرما بنام رادیوفرکوئنسی آبلیشن(radiofrequency ablation) برای از بین بردن تومور، یک گزینه درمانی موثّر به ویژه برای تومورهای کوچک تر در مراحل اولیه میباشد. استفاده از این روش بهتر از جرّاحی است. ابلیشن اغلب میتواند به عنوان یک روش سرپایی با استفاده از بیحسی موضعی یا عمومی انجام شود. عوارض جانبی نسبتاً نادر هستند، اما میتوانند شامل خونریزی باشند.
گزینههایی برای سرطان کلیه پیشرفته
درمان سرطان پیشرفته کلیه از طریق جرّاحی احتمال کمتری برای درمان دارد. با این حال، معمولاً به افراد کمک میکند تا عمر طولانیتری داشته باشند – و میتواند به بهبود درد و خونریزی کمک کند. حدود ۷۵ درصد از افراد مبتلا به سرطانی که به دستگاههای مجاور یا غدد لنفاوی گسترش یافته است، پس از درمان پنج سال دیگر زنده میمانند. در کسانی که سرطان آنها به نقاط دورتر، مانند استخوانها، مغز یا ریهها، گسترش یافته است، تنها هجده درصد پس از درمان پنج سال زنده هستند. متخصصان مایوکلینیک میگویند که درمانها رو به پیشرفت و سرعت هستند.
داروهای سرطان کلیه به دو روش اصلی عمل میکنند:
- تقویت سیستم ایمنی برای مقابله با نابودی سلولهای سرطانی، درمان بیولوژیکی یا ایمونوتراپی گفته میشود.
- با مسدود کردن سیگنالهای خاص («سیگنالهای خاص» به متغیرهای فیزیکی (مثل ولتاژ، جریان نور و صدا گفته میشود)، که اطلاعات مهمّی درباره یک رویداد یا فرآیند خاص را حمل میکنند، در سلولهای سرطانی که به آنها اجازه رشد و گسترش میدهند درمان هدفمند میگویند.
اخیراً، افزایش قابل توجهی در گزینههای دارویی برای درمان سرطان کلیه مشاهده شده است. ترکیبات دارویی یا درمانهای تک دارویی معمولاً به صورت متوالی استفاده میشوند تا ببینند بدن و غده سرطانی – چگونه واکنش نشان میدهند. شایعترین دلیل برای تغییر به یک درمان دیگر این است که سرطان علی رغم درمان فعلی همچنان به رشد خود ادامه میدهد. دلیل دیگر برای تغییر، عوارض جانبی است.
پمبرولیزوماب (Pembrolizomab) و نیولوماب (neuromab) از جمله داروهایی هستند که ایمونوتراپی را ایجاد میکنند. آنها توانایی سیستم ایمنی بدن را در مبارزه با سلولهای سرطانی بهتر و قویتر میکنند. پمبرولیزوماب گاهی اوقات میتواند پس از جرّاحی برای جلوگیری از بازگشت سرطان استفاده شود. هر دو دارو برای درمان سرطان کلیه که گسترش یافته است، استفاده میشوند.
پس از درمان اولیّه، مراجعه به گروه مراقبتهای بهداشتی برای ویزیتهای بعدی و بررسی بازگشت یا عود بیماری بسیار مهم است. برای افرادی که تحت درمان دارویی هستند، معاینات مکرّر و تنظیم دارو، بخشی از روال درمان است.