ترجمه شده توسط دکتر نیکو تفردی با اجازه ویژه از مایو کلینیک.
موردی است مواجه با خطر ولی در بعضی موارد توصیه میشود
شاید تصوّر کنید که هورمون تستوسترون مخصوص مردان است در حالی که این هورمون هم در مردان و هم در زنان وجود دارد. بنا بر دلایل پزشکی مصرف این هورمون برای هر دو جنسیّت تایید میگردد. در مردان تستوسترون یک نقش اساسی در رشد اعضای تناسلی و در ویژگی های خاص جنسیّت نر مانند تغییر صدا و موی صورت دارد. تستوسترون قسمتهای دیگر بدن را تحت تاثیر قرار میدهد که عبارتند از تراکم استخوان، فشار خون و تولید سلولهای قرمز خون . در ابتدا تستوسترون در بیضه ها تولید می شود و مقدار آن در مردان متفاوت است. در زنان تستوسترون در تخمدانها و غدد فوق کلیوی ساخته می شود ولی مقدار آن بسیار کمتر از مردان استبکار بردن هورمون تستوسترون1منبع: azadi lab.com , تستوسترون در بیضه های مردان، تخمدان های زنان و در غدد فوق کلیوی هر دو جنسیت تولید میشود بطور صحیح در مردان
مصرف هورمون تستوسترون برای مردانی توصیه میشود که به هیپوگنادیسم2منبع: khoobshi.com , هیپوگنادیسم و هیپوگنادیسم مردانه به وضعیتی گفته میشود که بدن یک مرد نتواند تستوسترون لازم را به اندازه کافی ترشّح کند دچار شده باشند. هیپوگنادیسم حالتی است که بدن قادر نیست به قدر کافی تستوسترون، اسپرم3منبع: ویکی پدیا، اِسپِرم یا زامه به سلول های جنسی موجود مذکّر میگویند که در غدههای جنسی تولید میشود. و یا هر دو آنها را به علّت اشکال در بیضه تولید کند. این نوع هیپوگنادیسم، گنادیسم نوع اّول و اشکال درغدّه پیچی تری (pituitary)4منبع: ویکی پدیا، پیچی تری غده کوچک و لوبیا شکلی است که در قسمت تحتانی مغز، پشت بینی ، بین گوشها قرار دارد. با اینکه این غدّه کوچک است تقریبا در تمام قسمتهای بدن نفوذ دارد مانند فشار خون، رشد بدن ، تولید مثل و هورمونی که تولید میکند به عملیات و فعالیتهای بدن کمک میکند. هیپوگنادیسم نوع دوم گفته میشود. بعضی از مردان هر دو نوع هیپوگنادیسم را دارند. هیپوگنادیسم ممکن است نتیجه شرایط غیر عادی مادرزادی، چاقی مفرط، صدمه یا ضربه به بیضه، تومور پیچی تری و تابش تراپی [ردیّشن (radiation)] و یا داروهای مشخّصی مانند اپی یود ها (opioids), کانابیس (cannabis ) یا کموتراپی (chemotherapy) باشد.برای علاج هیپوگنادیسم نیاز به تشخیص دادن دو مورد میباشد:
- پایین بودن میزان تستوسترون — تعیین اندازه تستوسترون نیاز به دو آزمایش خون در دو روز مختلف دارد زیرا میزان تستوسترون می تواند تغییر کند. برای اندازه کم استاندارد خاصی وجود ندارد ولی متخصّصین میو کلینیک (Mayo Clinic) مقدار ۲۴۰ گرم در هر دسی لیتر را کمتر از مقدار طبیعی میدانند.
- علامات و نشانه هایی که گویای مقدار کم تستوسترون می باشد — این علامتها شامل کم شدن اشتیاق به رابطه جنسی، کم شدن انرژی، افسردگی ، تحلیل ماهیچه ها، کم شدن رشد موی بدن، زیاد شدن بافت پستانها و یا پوک شدن استخوان ها میباشد.
چنانچه به هیپوگنادیسم دچار شده باشید، آزمایشات بیشتر می تواند مشخّص کند که علل هیپوگنادیسم عوامل دیگری است که نیازی به مصرف تستوسترون نیست. برای مثال، اگر داروی اپی یود علّت اصلی بوده باشد، می تواند تعدیل شود. ولی در بعضی موارد دیگر تستوسترون تراپی لازم است.
چگونه تستوسترون به کار میرود؟
راههای زیادی برای به کار بردن تستوسترون وجود دارد که شامل است بر:
- ژل پوستی، به صورت محلول یا نوار patches — تستوسترون از ژل جذب پوست میشود.
- تزریق — تستوسترون میتواند از طریق ماهیچه یا زیر پوست هر هفته یکبار، هر چند هفته یکبار، و یا چند ماه یکبار تزریق شود.
- پِلِت [(Pellets) کپسول یا قرص] — تستوسترون که داخل کپسول یا قرص قرار دارد میتواند زیر پوست قرار داده شود و هر چند ماه یکبار به کاربرده شود.
- داروی خوردنی — ا خیرا سازمان غذا و دارو (The Food and Drug Administration) داروی خوردنی تستوسترون بنام جِتِنزو (Jatenzo) را تصویب کرده است.
- قرص — این قرص در دهان روی لثه قرار میگیرد و تستوسترون جذب جریان خون می شود.
احتمال خطر
کسانی که تراپی تستوسترون می گیرند باید آزمایشات لازم را برای اندازه گیری مقدار تستوسترون انجام دهند. تستوسترون باید در حد عادی و قابل قبول باشد و مقدار آن باید برای جلوگیری از خطرات جانبی از طریق آزمایش تعیین شود. تراپی تستوسترون خطرات مختلفی دارد که شامل جوش زدن، بزرگ شدن پستانها، کم شدن تولید اسپرم، کوچک شدن بیضه ها، بدتر شدن اسلیپ اپنیا (sleep apnea)5منبع: www.cochrane.org , اسلیپ آپنه، انسدادی خواب (obstructive sleep apnoea; OSA) به نوعی از اختلال خواب گفته میشود که در آن دیوارههای گلو در طول خواب غیر فعال و شل میشود., اثر گذاشتن روی پراستیت (prostate) و زیاد شدن سلولهای قرمز خون که اصطلاحا اریتروسیت سِس (erythrocytosis) نامیده می شود. اریتروسیت سس میتواند خون را خیلی غلیظ کند که منجر به احتمال انعقاد خون شود. در بعضی موارد نشان داده شده که تراپی تستوسترون اثرات منفی روی سلامتی قلب داشته است. این مورد نیاز به تحقیق بیشتری دارد. سازمان غذا و دارو دستور داده که برای آگاهی مصرف کنندگان تستوسترون احتمال خطر روی دستگاه قلب و خون واضح و روشن روی دارو نوشته شود.
بکار بردن هورمون تستوسترون بطور صحیح در زنان
بعضی از زنان دچار اشکالاتی در رابطه جنسی می شوند. یکی از آنها عدم علاقه به رابطه جنسی می باشد. این حالت هیپواکتیو سکسچوال دِیزَیر دِیس اُردِر (Hypoactive sexual desire disorder, HSDD)6 منبع: ویکی پدیا، یعنی عدم علاقه به رابطه سکسی و یا عدم اشتیاق به فعالیت سکسی نامیده می شود. زنانی که دچار کمبود و یا بکلّی عدم علاقه به رابطه جنسی می شود به علّت موارد زیراست:
- کم بودن و یا نداشتن انگیزه و نیاز فی البدیه به رابطه سکسی
- کمبود و یا عدم پاسخ به درخواست فعّالیت سکسی
- نبودن انگیزه برای ادامه فعّالیت سکسی
زنانی که به بیماری هیپو سکسچوال مبتلا باشند علایم ذکر شده در بالا باعث فشار روحی و ادامه یافتن آنها برای چند ماه می شود. مطالعات نشان داده که تستوسترون تراپی میزان انگیزه و رغبت به رابطه سکسی را بعد از یائسگی در زنان افزایش میدهد. بسیاری عوامل دیگر ممکن است باعث کم شدن علاقه به روابط جنسی شوند که از جمله خشکی مهبل، اثرات جانبی دارو، عوامل عاطفی و فشارهای روحی میباشد. بکار بردن روشهای علمی، اخلاقی و بهداشتی بهترین راه برای حل مسائل فیزیکی و روانی سلامتی بدن میباشد. قبل از استفاده از تستوسترون با یک متخصّص روابط زناشویی مشاوره کنید. معالجه زنانی که دچار HSDD میباشند بر اساس میزان تستوسترون نمیتوان باشد، زیرا مقدار تستوسترون در زنان کم میباشد. از طرف دیگر میزان طبیعی سطح تستوسترون در دوران زندگی زنان مشخّص و معلوم نیست. در واقع سطح و اندازه معینی وجود ندارد که بتوان وجود اشکالات سکسی را پیش بینی کرد.
چگونه تستوسترون به کار میرود؟
داروی تصویب شده تستوسترون از سوی سازمان غذا و دارو برای زنان وجود ندارد ولی بعضی اوقات تستوسترون به عنوان داروی موضعی بدون برچسب توصیه میشود. میزان تستوسترون برای مردان ۱۰ برابر بالاتر از زنان است. چنانچه پیشرفت و تغییری از تراپی تستوسترون بعد از شش ماه حاصل نشود باید تراپی قطع گردد.
خطرات
امکان خطرات جانبی تراپی تستوسترون در زنان شامل جوش زدن و زیاد شدن موی بدن است. زنانی که مقدار بالاتری از تستوسترون را برای طولانی شدن عادت ماهانه (period) مصرف می کنند، ممکن است بزرگ شدن مهبل و عمیق شدن صدا را تجربه کنند. چون امکان دارد که خطرات طولانی مدت شناخته نشده ای از مصرف تستوسترون در زنان وجود داشته باشد، تحقیقات بیشتری مورد نیاز است.
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
لطفا با ارسال نظرات، سؤالها
و پیشنهادات خود (در قسمت دیدگاهها در پایین این صفحه) ما را در بهبود این سایت همراهی نمایید.
منابع
| ↑1 | منبع: azadi lab.com , تستوسترون در بیضه های مردان، تخمدان های زنان و در غدد فوق کلیوی هر دو جنسیت تولید میشود |
|---|---|
| ↑2 | منبع: khoobshi.com , هیپوگنادیسم و هیپوگنادیسم مردانه به وضعیتی گفته میشود که بدن یک مرد نتواند تستوسترون لازم را به اندازه کافی ترشّح کند |
| ↑3 | منبع: ویکی پدیا، اِسپِرم یا زامه به سلول های جنسی موجود مذکّر میگویند که در غدههای جنسی تولید میشود. |
| ↑4 | منبع: ویکی پدیا، پیچی تری غده کوچک و لوبیا شکلی است که در قسمت تحتانی مغز، پشت بینی ، بین گوشها قرار دارد. با اینکه این غدّه کوچک است تقریبا در تمام قسمتهای بدن نفوذ دارد مانند فشار خون، رشد بدن ، تولید مثل و هورمونی که تولید میکند به عملیات و فعالیتهای بدن کمک میکند. |
| ↑5 | منبع: www.cochrane.org , اسلیپ آپنه، انسدادی خواب (obstructive sleep apnoea; OSA) به نوعی از اختلال خواب گفته میشود که در آن دیوارههای گلو در طول خواب غیر فعال و شل میشود. |
| ↑6 | منبع: ویکی پدیا، یعنی عدم علاقه به رابطه سکسی و یا عدم اشتیاق به فعالیت سکسی |