کاشتن (جایگزین کردن) دندان و تاج یا کِرَون
[Dental Implants]

ترجمه شده توسط دکتر نیکو تفردی با اجازه ویژه از مایو کلینیک.

جای خالی لثه را پر کنید

لبخند زدن برای شما دردناک شده است. این احساس نتیجه ناراحتی فیزیکی نیست. این موضوع به علّت احساس خجالت از دندان هایی است که روی لثه بالا از دست داده اید و کاملا جای خالی آن قابل دیدن است.

از دست دادن تمام دندان یا قسمتی از آن طبیعتا ارتباطی با سن ندارد ولی اکثرا بین افراد مسن اتّفاق می افتد. خوشبختانه نسل امروز شانس بیشتری را نسبت به پدرانشان برای جایگزینی دندان از بین رفته دارند، جایگزینی دندان از طریق عمل جرّاحی برای هر دو قسمت ریشه دندان و تاج یا کِرَون دندان انجام می گیرد. کِرَون های دندان که مصنوعی می باشند به صورت کلاهک روی دندان کاشته شده یا روی دندان طبیعی جایگزین میشوند.دندانهای فرسوده و کهنه شده نیاز به قسمت بالای دندان دارند بدون آنکه نیازی به کاشتن تمام دندان باشد. هر دو روش می تواند تامین کننده اعتماد به نفس و روی هم رفته سلامتی باشد.

تعداد مردمی که از کاشتن دندان استفاده کرده اند از سال ۱۹۹۹ تا ۲۰۱۶ رو به افزایش بوده است. انتظار می رود که این تعداد در سالهای آینده به طور شگفت انگیزی افزایش یابد. تا سال ۲۰۲۶، یک چهارم از مردمی که دندانی را از دست داده اند از جایگزینی دندان استفاده میکنند. علٌت این افزایش پیشرفت سرعت و آسان شدن عمل کاشتن دندان میباشد. مطالعات تحقیقی نشان میدهد که جایگزینی دندان روی هم رفته برای مردم سالم و واجد شرایط در همه سنّی بی خطر، موثّرو مفید بوده است.

تکنولوژی (technology) بهتر

پیشرفت کاشتن دندان و تاج یا کرون آن به علّت استفاده از برنامه های کامپیوتری نظیر سی، اِ، دی (CAD) و کمکهای کامپیوتری سی اِ ام (CAM) در بازیابی دندان میباشد. وسایلی که در تکنولوژی مانند سی ا دی – سی ا ام به کار میرود مدّت زمان بازیابی دندان را بسیار کوتاه و ناچیز کرده است.
از زمانهای گذشته برای کاشتن دندان وارد کردن یک قالب یو(U) شکل در دهان برای ثبت اثرهای دندان مورد نیاز بوده است. برای تهیه یک مدل از دندان، قالب یو(U) شکل با گچ پُر میشود. البتّه با استفاده از روش بازیابی سی ا دی – سی ا ام بازیابی دندان بسیار سهل و آسان تراز وارد کردن دوربین دیجیتال است تا در دهان عکسهای صحیح و دقیق را از سطح دندان بگیرد تا بتوانیم یک مدل از دندان تهیّه کنیم. زمانی که دندان دوربین را در برگرفته به آرامی تصاویر خود بخود گرفته میشود.
این تکنیک جدید برای تهیه تصاویر از دندان وسیله مناسبی برای همه نیست. بعضی از افراد نمیتوانند دهان خود را به قدر کافی برای گرفتن تصاویر باز کنند و اجبارا برای عکسبرداری از قسمتهای پایین لثه از روشهای قدیمی استفاده میشود. تکنولوژی سی اِ دی و سی اِ ام برای کاشتن چندین دندان یا چندین کرون ار یک زمان استفاده نمیشود.

اِیمپِلَنت (Implants): انتظار شما چیست؟

جرّاحی جایگزینی دندان عملی است که بجای ریشه دندان از وسیله ای مانند یک میخ فلزی استفاده میشود. در واقع ریشه فاسد شده به یک میخ فلزی جایگزین میشود. سپس دندان فاسد شده یا ازبین رفته با یک دندان مصنوعی که نه فقط شکل دندان طبیعی است بلکه مانند دندان طبیعی هم عمل میکند جایگزین میشود. اِمپِِلنت بجای دندان مصنوعی و بریج (bridgework) ¹منبع: ideal.clinic، بریج دندان یک جایگزین مصنوعی برای دندان هایی است که از دست رفته اند. این بریج ها میتوانند جای دندان طبیعی را بگیرند. یعنی پل زدن در حالتی که ریشه های دندان طبیعی اجازه ساختن دندان مصنوعی یا پل زدن را نمی دهد به کار میرود.
جرّاحی اِمپِلَنت شامل دو مرحله است. ابتدا یک یا بیشتر از یک دانه [تیتانیم پایه (titanium studs) ²منبع: bodyjewelryfactory.com تیتانیوم استدز در جراحی ایمپلنت به کار میرود در حالی که قسمتی از جواهر سازی مانند گوشواره هم است.
وسیله ای مانند میخ] در استخوان فک زیر خط لثه قرار داده می شود. جایگزینی یک دندان ممکن است توسط یک دندانپزشک عمومی انجام شود، در حالی که کاشتن چندین دندان نیاز به دندانپزشک متخصّص دارد.از نظر زمان، در ابتدا یک پایه(میخ) به قدر کافی نمیتواند یک دندان را حمایت کند. معمولا سه تا چهار ماه طول میکشد تا استخوان اطراف دندان جا گذاشته شده رشد کافی کند و کاملا در فک جا بگیرد. بعضی از افراد برای استحکام دندان جایگزین شده نیاز به پیوند کردن استخوان قبل از عمل جراحی ایمپلنت دارند. به هر حال بعضی اوقات امکان دارد که چندین دندان مصنوعی را روی چندین تیتانیوم بلافاصله بعد از جراحی ایمپلنت سوار کرد.

مرحله دوم قرار دادن دندان مصنوعی است که باید بر پایه استوار گردد. این مرحله نیاز به انتظار برای استحکام کافی پایه از طریق استخوان دارد، سپس میتوان اطراف دندان و ایمپِلَنت را مورد آزمایش قرار داد. ارزیابی فیزیکی نشانه های به دست آمده برای ساختن دندان به آزمایشگاه دندانپزشکی فرستاده می شود . بعد از دو یا سه هفته دندانپزشک میتواند دندان ها را در دهان شما قرار دهد.

در همان روزی که جایگزینی چند دندان صورت میگیرد، فورا دندانهای جایگزین شده به یک چهارچوب
وصل میشوند. چهارچوب، دندانهای مصنوعی را حفظ و در ضمن از تکان خوردن دندانهای جایگزین شده جلوگیری میشود. بنابراین در حالی که استخوان طبیعی اطراف دندان جایگزین شده رشد می کند دندانها ی مصنوعی هم قابل استفاده هستند.

با تکنیک سی ا دی – سی ا ام (CAD-CAM) چند هفته بعد از قرار دادن ایمپلنت، دندانپزشک میتواند تصویرهایی از ایمپلنت و اطراف دندان بگیرد. چون استخوان در اطراف ایمپلنت رشد میکند، دندانپزشک میتواند دندان را در مطب خود نصب کند و یا تصاویر را برای نصب دندان به آزمایشگاه دندانپزشکی بفرستد. زمانی که ایمپلنت دارای پایه قابل اطمینان باشد، بررسیهای مجدّد ویا انتظار بیشتر به هیچ وجه لازم نیست و دندانپزشک میتواند دندان جدید را سوار کند. به علاوه این تکنولوژی ها کار بازسازی دندان را صحیح تر انجام میدهند به این علت که ترمیم های بعدی را به کمترین حد می رساند.

تاج یا کرون دندان

کرون، روی دندان قرار دارد و آن را به اندازه اصلی دندان می پوشاند. کرون نه فقط به کار و وظیفه دندان کمک میکند، بلکه در زیبایی ظاهر دندان هم موثّر است . تاج یا کرون معمولا برای دندانهای ایمپلنت شده به کار میرود ولی روی دندانهای طبیعی هم که دچار شکستگی، کرم خوردگی عمیق که نیاز به پرکردن دارند و دندانهای لکّه دار برای ظاهر بهتر دندانها به کار میرود.

برای قرار دادن کرون یا تاج روی دندان، ابتدا لازم است که دندان اصلی تراشیده شود تا مواد پوسیده شده جدا شده و یک پایه طبیعی برای قرار دادن تاج جدید ایجاد شود. در این جا است که بعد از این مرحله تکنولوژی سی ا دی – سی ا ام مرحله بعدی را به کلّی دگرگون کرده است. به خصوص مرحله طولانی چند هفته در انتظار لابراتوار را تبدیل به یک روز در مطب دندانپزشک کرده است.
این تکنولوژی همچنین نیاز به یک کرون یا تاج موقّت را از بین برده. به علاوه ملاقات بعدی را (البتّه نه همیشه) حذف کرده است. آخر قضیه این است که شما نیاز به مدّت زمان سه تا چهار ساعته دارید تا تاج دندان کامل خود را در روز داشته باشید.
تاج یا کرون دندان سی ا دی – سی ا ام برای همه افراد مناسب نیست. محدودیتها عبارتند از:

• جزییات زیبایی و هنری جایگزینی دندان ــ ساختن یک کرون که از لحاظ رنگ و جنس مطابق دندانهای دیگر باشد مشکل است. دندانهای ساخته شده بوسیله تکنولوژی سی ا دی – سی ا ام معمولا همرنگ و هم جنس دندان هستند، ولی دارای جزییات هنری و زیبایی که یک دندانپزشک ماهر در لابراتوار به وجود می آورد نیستند. متخصّصین مایو(Mayo) کلینیک استفاده کمتر از تکنولوژی سی ا دی – سی ا ام.
• کرون های دندان که بیش از سه دندان را میپوشانند ــ به وجود آوردن تاجی که دو یا سه دندان را پوشش دهد از طریق تکنولوژی سی ا دی – سی ا ام محدود میباشد. بهترین روش همان روشهای قدیمی است که هنوز هم بهترین انتخاب برای ساختن تاج هایی است که چند دندان را پوشش میدهند.

  محفوظ نگه داشتن دندان ها

هر فردی قادر است که به دوام و کار دندان های خود کمک کند ــ و باقی مانده دندانهای طبیعی دوام بیشتر داشته باشند اما به شرط آنکه نکات زیر را رعایت کنید:

• انجام کارهای اساسی ــ همانطور که از دندانهای طبیعی خود نگهداری و مواظبت می کنید. از دندانهای جایگزین شده، دندانهای مصنوعی و بافت لثه با مسواک کردن و نخ دندان کشیدن روزانه به همان نحو نگهداری کنید. از دندانپزشک خود برای انتخاب مسواکی که بین دندانها را به خوبی تمیز کند سوال کنید. مسواک میتواند به تمیز کردن درزها، گوشه ها ی اطراف دندان و قسمتهای فلزّی (به کار برده شده برای جایگزینی دندان) کمک کند.
• ملاقات با دندانپزشک ــ با دندانپزشک خود قرار ملاقات بگذارید تا از سلامتی و کار صحیح دندان های ایمپلنت شده اطمینان داشته باشید پیشنهادات دندانپزشک خود را در مورد تمیز نگه داشتن دندان دنبال کنید.
• اجتناب از ایجاد صدمه به دندان ــ مواد سخت و سفت مانند یخ و آبنباتهای سخت را نه جوید چون ممکن است تاج دندان ها و دندان طبیعی بشکند. از توتون و تنباکویی که دندان را تار میکنند پرهیز کنید. اگر قهوه، چای و شراب قرمز می نوشید سعی کنید مقدار کمتری از آنها استفاده کنید و از نوشیدن آنها از طریق دندانهای جلو پرهیز کنید. چنانچه دندان قروچه می کنید از پزشک خود تقاضای جلوگیری از این عادت را کنید.

آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
لطفا با ارسال نظرات، سؤالها و پیشنهادات خود (در قسمت دیدگاهها در پایین این صفحه) ما را در بهبود این سایت همراهی نمایید.