ترجمه شده توسط دکتر نیکو تفردی با اجازه ویژه از مایو کلینیک.
پی بردن و شناسایی به موقع، نتیجه درمان را بهتر میکند
سرطان پروستات معمولی ترین سرطان و دومین علّت مرگ در مردان است. در آمریکا، در سال گذشته ۱۹۲،۰۰۰ مرد به سرطان پروستات مبتلا شده اند. طبق گزارش سازمان سرطان آمریکا، سرطان پروستات در خانواده ها تاثیر گذار است و خطر آن به نسبت سن افزایش مییابد. بسیاری از سرطانهای پروستات محدود به غدّه پروستات می باشند. در مورد بعضی از انواع سرطان پروستات معالجات فوری توصیه نمیشود. به جای آن سرطان با دقّت مورد شناسایی و تشخیص قرار میگیرد. انواع دیگری از سرطان پروستات چنانچه به موقع معالجه نشوند به سرعت می توانند به نقاط دیگر بدن سرایت کنند. خوشبختانه در طی دهه اخیر تشخیص و معالجه سرطان پروستات، پیشرفت قابل ملاحظه داشته است.1منبع: abidipharma.com پروستات غدّهای است که در بدن مردان قرار دارد و وظیفهی اصلی غدّهی پروستات ساخت مایع منی است؛ مایعی که وظیفهی نگهداری و تغذیه اسپرمها را بر عهده دارد.
آزمایش لازم است یا نه؟
پروستات غدّه کوچک گردو شکلی است که مایعی را برای تغذیه و انتقال اسپرم تولید می کند. پروستات با مجرایی بنام مجرای ادرار یا یورِِترا (urethra) احاطه شده است. این مجرا، ادرار و سِمِن (semen) یعنی منی 2منبع: ویکی پدیا، منی فرایند جنسی است که به بیرون ریخته شدن از بدن منتهی میشود. منی سالم دارای حداقل ۲۰ میلیون اسپرم درهرمیلی لیتر از مایع منی است. را به خارج از بدن منتقل میکند. بعضی از مردان هرگز مشکل پروستات را ندارند. اگر هم مشکلی داشته باشند معمولا در سالهای ۵۰ یا دیرتر شروع می شود و آن زمانی است که پروستات بزرگ میشود و میتواند لوله ادرار را ببندد. این حالت هایپر فلیشا بِناین پروستات (benign prostate hyperplasia (BPH) یا سرطان خوش خیم هایپر فلیشا نامیده میشود. این حالت می تواند در دفع ادرار و سایر موارد ایجاد اشکال کند. سرطان خوش خیم هایپر فلیشا یا بی پی چ (BPH) میتواند باعث مشکلات مهم و ناراحتیهای غیره منتظره شود. از طرف دیگر علامتها و نشانه های سرطان پروستات در مراحل اولیه این بیماری کمتر وجود دارد. این علامتها زمانی ظاهر میشوند که بیماری پیشرفت کرده باشد و حتی به اعضای نزدیک پروستات مانند استخوان، مثانه و مقعد گسترش یافته باشد. در این زمان است که نشانه های این بیماری مانند مشکل دفع ادرار یا ناراحتیهای دیگر کاملا ظاهر شده باشند.
به نقاط مجاور گسترش می یابد حتی به اعضای دیگر بدن سرایت می کند
با در نظر گرفتن این نکته که سرطان پروستات در مراحل اولیه علامت و نشانه هایی از خود نشان نمیدهد، بیشتر مراکز پزشکی مردان را در سنین ۵۰ سالگی تشویق به گفتگو با پزشک خود درباره سرطان پروستات و سرانجام آزمایش های لازم می کنند. این آزمایش ها عبارتند از:
- معاینهی دیجیتالی مقعد،یا دیجیتال رِکتال اِگسزَم (Digital rectal exam,DRE) – برای معاینه دیجیتالی معقد، پزشک شما با دستکش و به کار بردن ماده لزج برای روان کردن انگشت، داخل مقعد را برای پیدا کردن غدّه پروستات مورد آزمایش قرار میدهد. چنانچه پزشک تغییراتی را در اندازه، شکل و بافت غده پیدا کند، آزمایش بعدی ممکن است مورد نیاز باشد.
- آزمایش میزان آنتی ژن مخصوص پروستات (پی،اِس، اِ (Prostate – specific antigen ،PSA) – با این آزمایش، نمونه ای از خون شخص برای تجزیه و تحلیل میزان آنتی ژن پروستات مورد آزمایش قرار میگیرد. (آنتی ژن پروستات ماده ایست که توسط غّده پروستات تولید می گردد. چنانچه این ماده از حد طبیعی بالاتر باشد احتمالا نشانه ایست برای وجود مشکلاتی در پروستات مانند عفونت، ورم، بزرگ شدن غّده و سرانجام سرطان.)
پروستات، یا سرطان
اگر شناسایی زودرس بیماری، اسکرین (screen) یعنی غربالگری، احتمال سرطان را نشان داد، پزشک شاید آزمایشات بیشتری را برای تشخیص حتمی سرطان توصیه کند. این آزمایشات عبارتند از: آلترا ساند (ultrasound), ام، آر، آی، یعنی مگنتیک رزونانس ایمیجینگ (magnetic resonance imaging) (MRI یا بیوپسی (biopsy) نمونه برداری می باشد. بیوپسی یعنی برداشتن کمی از بافت مورد نظر و آزمایش آن در آزمایشگاه به منظور پیدا کردن سلول سرطانی.
درجه بندی یا اندازه غده پروستات چیست ؟
زمانی که پزشک برای معالجه سرطان پروستات تصمیم نهایی را میگیرد، بسیاری نکات را مانند سن، گذشته بیماری فامیلی ، گذشته پزشکی بیمار و عوامل خطرناک را در نظر میگیرد. به علاوه توصیه های پزشکی ممکن است بر اساس میزان رشد غده سرطانی باشد، میزان رشد و اندازه گیری غّده پروستات گلیسن (Gleason score) نامیده می شود.
برای این منظور، پزشک مقدار از سلولار (cellular) در بافت نمونه را مورد ارزیابی قرار میدهد. میزان یا درجه این تغییر بین یک (۱) تا (۵) می باشد. اندازه پنج (۵) بالاترین سطح تغییر را نسبت به بافت سالم نشان میدهد. اندازه غدّه سرطانی با اضافه کردن درجه رشد ناحیه اصلی سرطان با رشد ناحیه موجود در نمونه معلوم میگردد. این اندازه معمولا بین (۶) تا (۱۰) میباشد. درجه (۶) ( مرحله اولیه) یعنی غیر مهاجم و درجه (۱۰) ( مرحله آخر) سرطان بسیار مهاجم است.
مورد دیگری که قابل ملاحظه برای معالجه است مرحله تشخیص سرطان میباشد. مرحله تشخیص مربوط به محل تشخیص سلولهای سرطانی است. آیا محل سلولهای سرطانی فقط در غدّه پروستات محدود است که غدّه در مرحله (۱) و (۲) میباشد یا سلول سرطانی از غدّه پروستات خارج شده و به بافتهای اطراف گسترش یافته که مرحله (۳) نامیده می شود یا به عضوهای دیگر بدن سرایت کرده که مرحله (۴) میباشد؟ مرحله بیماری معمولا از طریق آزمایش دی، آر، اِی (DRE) یعنی معاینه دیجیتالی معقد انجام می گیرد.
سرطان پروستات با درجه گلیسن
معمولا در مرحله ابتدایی پیدا می شود. در این صورت به جای معالجه، پزشک احتمالا تشخیص زودرس بیماری سرطان را از طریق آزمایش خون، آزمایش مقعد، عکسبرداری، نمونه برداری برای اطمینان از این که به نقاط دیگر سرایت نکرده باشد توصیه می کند. این روش مخصوصا برای مردان مسن به کار میرود.
به هر حال، معالجه معمولا برای درجه گلیسن (۸) یا بالاتر یعنی مرحله پیشرفته ، بخصوص برای مردان جوان که از سلامتی کافی برخوردارند توصیه میشود. معالجه ممکن است شامل جرّاحی همراه با ردیّشن (Radiation) یعنی پرتو افکنی و هورمون تراپی (hormone Therapy) باشد.
جرّاحی یا ردیّشن (Radiation)
جرّاحی یعنی برداشتن تمام پروستات که روشی است برای معالجه سرطان پروستات و در صورتی انجام میگیرد که سلول سرطانی به نقاط دیگر لگن خاصره منتقل شده باشد. این نوع جرّاحی رادیکال پروستاتکتومی (Radical Prostatectomy) 3منبع: pezesjket.com ، در پروستاتکتومی رادیکال باز،جراح برای از بین بردن پروستات به طور معمول برش را در قسمت پایین شکم بیمار ایجاد کرده و عمل جراحی رٍٍتروپوبیک را انجام می دهد. نامیده می شود. بسیاری از مردان بخصوص جوانتر از هفتاد سال این نوع جراحی را انتخاب میکنند. جرّاح روش خاصی را برای برداشتن پروستات و نزدیک لیف ناد (lymph node) به کار میبرد. این عمل در حالی انجام می گیرد که هدف جرّاح سالم نگه داشتن ماهیچه ها و اعصاب نزدیک به پروستات برای سالم نگه داشتن مجرای ادرار و فعّالیت جنسی میباشد. برای جرّاحی پروستات، جرّاح روشی را به کار میبرد که به قرار زیر است:
- ایجاد چندین بریدگی کوچک روی شکم – برای انجام این عمل جّراح از وسیله کنترل دست استفاده میکند تا بتواند ابزار جرّاحی را درون بریدگی کوچک بر روی شکم جا بدهد. اکثر جرّاحیهای پروستات از این طریق انجام می شود.
- ایجاد یک بریدگی طولانی روی شکم – از طریق جرّاحی رِِتروپیوبیک (retropubic) 4منبع: Prostate Cancer Institute، جرّاحی برای برداشتن کل غدّه پروستات و مقداری از بافت اطراف آن. جرّاح یک بریدگی یا شکاف طولانی روی قسمت پایین شکم بیمار ایجاد می کند تا بتواند به غدّه پروستات دسترسی پیدا کند و آن را بردارد. این روش کمتر به کار میرود مگر آن که در شرایط خاص مورد استفاده قرار گیرد.
مردان در سن هفتاد سالگی معمولا روشهای دیگری را ترجیح میدهند مانند روش ردیّشن (radiation) تراپی یا پرتو افکنی. در این روش با به کار بردن تشعشعات قوی و پر انرژی سلول سرطانی کشته می شود.
-
- به کار بردن پرتو درمانی از خارج بدن یا (external beam radiation therapy) – در این روش، بیمار روی میز دراز کشیده و ماشینی که پرتو یا نور قوی مانند اِکس ری یا پروتون تولید میکند اطراف بدن می چرخد. در واقع بیمار از روش پرتو افکنی از خارج بدن استفاده می کند. این معالجه پنج (۵) روز در هفته به مدّت چند هفته طول میکشد. این نوع معالجه برای نوعی از سرطان پروستات به کار میرود که سرطان در محدوده غدّه باشد و از آن فراتر نرفته باشد. پرتو تراپی ممکن است بعد از جرّاحی برای از بین بردن کل سلولهای سرطانی توصیه شود. در مورد سرطان پروستات که به قسمتهای دیگر بدن سرایت کرده باشند مانند سرایت به استخوان، پرتو تراپی رشد سلولهای سرطانی را به تاخیر می اندازد و اثرات سرطان مانند درد را کمتر میکند.
- پرتو تراپی در داخل بدن { براچی تراپی (brachytherapy)}5منبع: electrotabeshdarman.ir الکترو تابش ،این روش درمانی بر خلاف روش های دیگر در بیرون بدن انجام می شود که در این روش برای درمان و معالجه مواد را مستقیما داخل تومور و یا نواحی آن قرار می دهند. – این روش درمانی عبارت است از قرار دادن دانه های رادیواکتیو به اندازه دانه های برنج در بافت پروستات. دانه های رادیواکتیو پرتو های کم دُز را در مدّت طولانی به خارج میفرستند تا سلولهای سرطانی از بین ببرند.
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
لطفا با ارسال نظرات، سؤالها
و پیشنهادات خود (در قسمت دیدگاهها در پایین این صفحه) ما را در بهبود این سایت همراهی نمایید.
منابع
| ↑1 | منبع: abidipharma.com پروستات غدّهای است که در بدن مردان قرار دارد و وظیفهی اصلی غدّهی پروستات ساخت مایع منی است؛ مایعی که وظیفهی نگهداری و تغذیه اسپرمها را بر عهده دارد. |
|---|---|
| ↑2 | منبع: ویکی پدیا، منی فرایند جنسی است که به بیرون ریخته شدن از بدن منتهی میشود. منی سالم دارای حداقل ۲۰ میلیون اسپرم درهرمیلی لیتر از مایع منی است. |
| ↑3 | منبع: pezesjket.com ، در پروستاتکتومی رادیکال باز،جراح برای از بین بردن پروستات به طور معمول برش را در قسمت پایین شکم بیمار ایجاد کرده و عمل جراحی رٍٍتروپوبیک را انجام می دهد. |
| ↑4 | منبع: Prostate Cancer Institute، جرّاحی برای برداشتن کل غدّه پروستات و مقداری از بافت اطراف آن. |
| ↑5 | منبع: electrotabeshdarman.ir الکترو تابش ،این روش درمانی بر خلاف روش های دیگر در بیرون بدن انجام می شود که در این روش برای درمان و معالجه مواد را مستقیما داخل تومور و یا نواحی آن قرار می دهند. |