ترجمه شده توسط دکتر نیکو تفردی با اجازه ویژه از مایو کلینیک.
درمانهای خشکی چشم و رهایی از آن
زمانی که دیوانه وار عصبانی می شوید، چشم های شما همه جا را قرمز می بیند و به علّت خشکی چشم با سوزش و ناراحتی آن با جنگ و جدال دست و پنجه نرم می کنید. سوختن، سوزش، احساس نیش، شن ، یا خراش درون چشم بزودی برطرف شدنی نیست.
نشانه ها و علایم دیگر خشکی چشم عبارتند از حسّاسیّت به نور، احساس جسم خارجی در چشم و بالاخره دید تاریک و کدر زود گذر و غیرمشخٌص می باشد. عجیب است که در چشمهای شما آب هم جمع می شود که نتیجه پاسخ طبیعی به حسّاستّهای چشم است.
در ابتدا، معالجه خشکی چشم با داروهای ارزان و بی خطر بوسیله پزشک معالجه تان شروع می شود. اگر لازم باشد یک متخصّص چشم آپتالمالوجیست (ophthalmologist) یا یک متخصص بینایی (اندازه گیری دید برای عینک) اپتومتریست (optometrist) می تواند شما را به درمان های متفاوت راهنمایی کند. نکته مهم این است که باید بدانید «خشکی چشم منجر به از دست دادن دید نخواهد شد».
زمانی که اشک چشم به اندازه کافی نیست
سطح چشم با اشک پوشیده شده است. سطح خارجی چشم به نام فیلم اشک شناخته شده و از سه لایه تشکیل شده: چربی، آب و مخاط (mucus). این مخلوط، سطح چشم را پوشانده است و با بر هم زدن پلکها دید چشم روشن می شود و چشم را از هر نوع جسم خارجی و تحریکات و یا عفونت محافظت می کند. این مخلوط لازم است که به مقدار لازم فیلم اشک را مستحکم روی چشم نگه دارد. هرگونه تغییری در مقدار و کیفییّت این مخلوط باعث می شود که لیزی و روانی سطح چشم کم شود و در نتیجه باعث خشکی چشم شود. این مشکل به دو دلیل می تواند اتفاق بیفتد:
- کافی نبودن تولید اشک – احتمال دارد که چشم بقدر کافی اشک تولید نکند. این اشکال به علّت عواملی است مانند کهولت، مصرف داروهای خاص ، یا قرار داشتن در شرایط خاص پزشکی و صدمه خوردن غدد اشکی ضمن معالجه از طریق َردیّشن (radiation). جرّاحی چشم با لیزر ممکن است موقتاً باعث کم شدن تولید اشک شود.
- افزایش بخار شدن اشک – شرایط خاص محیط زیست مانند وزش باد، دود و هوای خشک می تواند بخار شدن اشک را افزایش دهد. علّت دیگر، پلکها را کمتر بر هم زدن است که معمولا موقع خواندن و یا کار کردن با کامپیوتر اتّفاق می افتد. خشکی چشم میتواند برای افرادی که مبتلا به مرض پارکینسن یا مرض های شبیه آن هستند اتّفاق بیفتد. شرایط شناخته شده دیگری، صحیح کار نکردن غدّه ایست به نام غدّه مَیا بُمَیّن (Meibomian gland) که عاملی است در بخار شدن اشک چشم.
درمانهای رده اوّل
درمان های ابتدایی برای خشکی چشم
تعدادی درمان وجود دارند که میتوانید آنها را برای رهایی از خشکی چشم به کار ببرید. معالجاتی که معمولا خشکی ملایم چشم را برطرف میکنند شامل موارد زیر است:
تغییر دادن روش زندگی – محیط زندگی و یا عادات خود را در صورتی که به کاستن خشکی چشم کمک کند تغییر دهید. از دستگاهی به نام هیو میدی فَیِر(humidifier) که ایجاد رطوبت میکند و هوا را مرطوب نگه میدارد استفاده کنید و از به کار بردن باد بزن به طوری که باد آن مستقیما به طرف شما وزیده میشود و همچنین باد بزن اتومبیل و یا مو خشک کن به نحوی که مستقیما به طرف شما وزیده شود خودداری کنید.
اشک مصنوعی (قطره چشم بدون نسخه) و پماد چشم – متخصّصین میو کلینیک (Mayo Clinic) استفاده از قطره های چشم که فاقد مواد پِرزِرواتیو (preservative) هستند را توصیه می کنند. این نوع قطره را برای ۴ تا ۶ بار در روز مصرف کنید. میتوانید تعداد قطره ها را در صورتی که خشکی چشم بهتر شد کمتر کنید. زمانی که احساس کردید خشکی چشم برطرف شده، مصرف قطره را ادامه دهید. اثر پماد چشم طولانی تر و باعث تار شدن دید میشود. بنا بر این آن را در شب مصرف کنید. از مصرف قطره هایی که با “red-out” توضیح داده شده خودداری کنید. این نوع قطرها دارای دارویی است که ایجاد ناراحتی و حسّاسیّت می کند.
کمپرس (compress) کردن و شستن پلکها — چنانچه پلک چشمها ورم کرده اند، چشمها را گاه به گاه کمپرس کنید. شستن پلکها هم ممکن است موثّر و مفید باشد. از لیف یا حوله کوچک یا کمپرس گرم (نیاز به نسخه ندارند) به مدّت چند دقیقه برای چشم استفاده کنید سپس به آرامی پلکها و مژه ها را با اکوسافت (Ecosoft) یا شامپوی بچّه بشویید.
عینک مرطوب کننده یا گوگل (عینک ایمنی، عینک حفاظ دار یا عینکی که اطرافش پوشیده شده و برای محافظت چشم بکار میرود) — این نوع عینک در اطراف چشم محیط مرطوب کننده ای ایجاد میکند و چشمها را مرطوب نگه میدارد.
مراجعه به پزشک
چنانچه احساس می کنید که چشمهایتان خشک است، به پزشک خود مراجعه کنید. او امکانات پزشکی و داروهای لازم را در نظر دارد. داروهایی مانند آنتَی هیستامین ها (antihistamines) و انتی دی پِرزِنت (antidepressants) که برای ناراحتیهای ادراری و فشار خون بالا به کار میروند ممکن است برای خشکی چشمها توصیه شود. ولی نباید این داروها را بدون نسخه پزشک مصرف کرد.
بعضی از بیماری ها مانند بیماری قند، آرتریت روماتیسم، بلِز پالسی (Bell’s Palsy) لوپوس (lupus) باعث خشکی چشم می شوند. مورد دیگری که باعث خشکی چشم میشود بیماری ژنتیکی است بنام شوگرن (Sjogren) این مرض نتیجه بی نظمی دستگاه ایمنی بدن می باشد و بیشتر زنان دچار این بیماری می شوند. پلکهای چشم به طرف بالا برگشته میشود یا برعکس پلکها به طرف داخل چشم خمیدگی پیدا می کنند.
درمانهای رده دوّم
چنانچه درمانهای خانگی جوابگوی ناراحتیهای چشم های شما نبود، بهترین راه ملاقات چشم پزشک است. چشم پزشک یک معاینه جامع نه فقط از چشمان شما بلکه از وضع سلامتی شما در حال حاضرو گذشته انجام میدهد. متخصّص چشم ممکن است آزمایشاتی برای اندازه گیری حجم یا کیفیت و چگونگی اشک چشم انجام دهد. درمانهای دیگری هم وجود دارند که انتخاب آنها با شما است که عبارتند از:
-
- پانکتال پلاگ (Punctal Plugs) – پانکتال پلاگ وسیله کوچکی است ساخته شده از سیلیکان یا کلاژن که قابل جابجا شدن میباشد. این وسیله دهانه مجرای اشک را مسدود میکند و باعث میشود که اشک ریزش نکند. متخصّصین میوکلینیک (Mayo Clinic) معتقدند که خطرات جانبی پانکتال پلاگ کم است و از آن گذشته قیمت آن هم گران نیست.
- قطره چشم که نیاز به نسخه دارد – داروهای مختلفی وجود دارند که ممکن است به خشکی چشم کمک کنند که شامل لیفَیت گِرست (lifitegrast) (Xiidra), اِمیونو سوپرِسنِت سَیکلِس پِرین (immunosuppressant cyclosporine) رِستاسِس(Restasis) و قطرهُ کُرتیکُستِریید (corticosteroid drop). این داروها ممکن است درمدّت طولانی موثّر واقع شوند و با اثرات جانبی خود همراه باشند.
یک راه برای برطرف کردن خشکی چشم پلاگ کردن (مسدود کردن) مجرای اشک با پلاگ ساخته شده از سیلیکان یا از کالیژن بنام پانکتال پلاگ (punctal plugs) میباشد. این پلاگ دهانه کوچک پانکتال را که قسمتی از پلکهای بالا و پایین می باشد مسدود می کند.
درمانهای رده سوّم
چنانچه درمانهای رده اوّل و دوّم موثّر واقع نشد، معالجه های پیشرفته دیگری را می توانید انتخاب کنید که عبارتند از:
- مسدود کردن همیشگی مجرای اشک — به کار بردن این روش دائمی است و بجای پانکتال پلاگ میتواند به کار رود. با به کار بردن حرارت ، مجرای اشک به طور کامل و یا فقط قسمتی از آن بسته می شود. این عمل در زمان کوتاه فقط ۱۰ تا ۱۵ دقیقه به طور کامل انجام می شود.
- کانتَکت لِنزِزمخصوص (special contact lenses) — کانتکت لنز مخصوص سطح چشم ها را می پوشاند و آنها را مرطوب نگه میدارد. چنانچه لنز دقیقا به اندازه سطح چشم نباشد و یا از آن مراقبتهای لازم به عمل نیاید، خطرات جانبی وجود دارد.
- قطره سِرُم (Serum eye drop) — این نوع سرم از خون خود شما ساخته میشود. خون و اشک از ویتامینها نظیر یکدیگر، عوامل موثّربررشد و سایر مواد مانند یکدیگر ترکیب شده اند و این به این معنی است که قطره چشم میتواند اختصاصا از خون شما ساخته شود. برای ساختن قطره چشم، نمونه خون شما تحت تجزیه قرار میگیرد تا سلولهای قرمز خون خارج شود و سپس با سِی لَین (saline) مخلوط میشود. حفظ و اثر کامل این سرم نگهداری صحیح لازم دارد.
مَیابُمَیّن گِلَند دیس فانکشِن (Meibomian Gland Dysfunction) — غدد میا- بََُمَیّن روی پلکهای چشم قرار گرفته و ترکیبات چربی (روغنی) اشک را میسازد و به این ترتیب از بخار شدن اشک جلوگیری می کند. این غدد میتوانند کار کامل و صحیح خود را انجام ندهند و یا مسدود شوند. این مشکل، مَیابُمَیّن گِلند دیس فانکشن (Meibomian Gland Dysfunction) (MGD) نامیده شده است. معمولا مَیابُمَین گلند دیسفانکشن در ارتباط با مشکل دیگری مانند رو زِی شِی Rosacea) row zei shih) ، پلکهای ورم کرده، قرمز رنگ بنام بِلَ فِرَی تٌس blepharitis) bleh . fr. ai .tuhs) و سایر اشکالات پوستی دیگر میباشد. درمان غدد باز شامل موارد زیر است:
- ماساژ و کمپرس گرم روزانه — متخصّصین مِیو کلینیک (Mayo Clinic) به کار بردن ماسک ماکروبید (microbead mask) و سپس ماساژ دادن پلکها با کمپرس تِرمالُن دِرَی آی مُیست هیت (Thermalon Dry Eye Moist Heat) را پیشنهاد می کنند.
- لیپی فِلُو (LipiFlow) — این درمان از طریق ماساژ با حرارت لازم روی پلکها به طوری که موادی که باعث بسته شدن غده شده اند ذوب شود به کار میرود.
- نور شدید پالسد (Intense pulsed light) (IPL) — در ابتدا، ژلِ آلتراسَوند (Ultrasound gel) به صورت مالیده میشود و سپس نور شدید به اطراف پلک پایین و قسمت بالای گونه (پایین پلک)متمرکزمیشود. سپس یک متخصّص درمان قادر است مواد زاید پلک را با دست از غدد مَیابُمَیّن بردارد
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
لطفا با ارسال نظرات، سؤالها
و پیشنهادات خود (در قسمت دیدگاهها در پایین این صفحه) ما را در بهبود این سایت همراهی نمایید.