بیماری مری بارِت
[Barrett's esophagus]

ترجمه شده توسط دکتر نیکو تفردی با اجازه ویژه از مایو کلینیک.

رفلاکس (Reflux) بازگشت یا برگشت غذا از معده به مری

 از خطر سرطان آگاه باشید

حتما می دانید که باید از خوردن غذای چرب به مقدار زیاد و نوشیدن الکل که باعث بالا رفتن واکنش اسید معده می شود   دوری کنید. داروی ضد اسید معده را به طور دائم مصرف می کنید. ولی در عین حال  درد و سوزش سر معده [هارت بِرن (heartburn)] ادامه دارد. 

 برگشت اسید معده را برای مدّت طولانی(چند سال) داشته اید و حالا پزشک شما میخواهد لوله فرو بردن غذا [سوالویینگ تیّوب (swallowing tube)] که دهان را به معده  وصل می کند را مورد آزمایش قرار دهد. پزشک شما در پی تشخیص آن است که آیا بیماری اِسّافِگِس بارِت (Barrett’s esophagus) در حال تشکیل شدن است یا نه. بیماری اسّافگس عبارت است از وارد شدن آسیب به اسّافگس و ایجاد پوشش غیر طبیعی بر روی آن. 

 خبر ناراحت کننده آنست که چنانچه به بیماری اسّافگس بارت مبتلا شده باشید، خطر سرطان اسّافگس هم بالا میرود.

خبر مثبت!  ریسک سرطان چندان بزرگ نیست.  راه هایی برای توصیه و درمان وجود  دارد که به راحتی میتوان از سرطانی شدن اسّافگس جلوگیری کرد.

چرا اسّافگس تغییر وضعیت میدهد؟

اسّافگس، غذا و نوشیدنی ها را از دهان به معده انتقال می دهد و یک کیسه پر از اسید که  دارای دیواره ی ضخیمی است  عمل شیمیایی اسیدی را که باعث  زخم و جراحت می شود انجام میدهد. به این دلیل است که دریچه تحتانی لوله ی اسّافگس اکثرا بسته است. زمانی که شخص غذا و نوشابه را می خورد این دریچه باز میشود  تا غذا وارد معده شود و

 سپس بسته می شود. امّا زمانی که دریچه تحتانی اسّافگس ضعیف شود و در زمانی که باید بسته باشد به حالت استراحت درآید، شیره ی اسیدی معده به داخل لوله اسّافگس وارد شده و به طرف بالا حرکت می کند. این عملaci یا  برگشت اسید معده نامیده میشود. 

احساس اسید رفلاکس گاه به گاه مسئله نگران کننده ای نیست ولی چنانچه این مسئله همیشه رخ دهد به طوری  که باعث ناراحتی شود باید به متخصّص دستگاه گوارش مراجعه کرد.

علایم و نشانه های اسید رفلاکس عبارتند از سوزش سردل یا معده، درد سینه، گرفتگی مری در حال  قورت دادن غذا، برگشت غذا یا مایع تلخ و احساس وجود یک غدّه در گلو.

ممکن است که بیماری اسید رفلاکس بدون داشتن نشانه های ذکر شده ویا  با آن علامتها موجب تغییر سلولها در لایه تحتانی اسّافکس شود و بیماری مری بارت را ایجاد کند. زمانی که اسّافگس از طریق اسید معده آسیب ببیند، لایه صاف و صورتی رنگ اسّافگس که از سلولهای اِسکواموس ساخته شده اند به صورت سلولهای ضخیم، و قرمز رنگ مانند سلولهایی که در روده باریک وجود دارند تغییر میکنند.  در واقع این سلولها در مقابل اسید معده مقاومت بیشتری را  از خود نشان میدهند.

با اینکه این تغییر سلولها ممکن است علایم بیماری اسید رفلاکس را بیشتر کند، در ضمن خطر سرطان اسّافگس را نیز در بر دارد. به همین دلیل است که پزشک با ملاحظه علایم اسید رفلاکس، چک کردن اسّافگس را با نمونه برداری توصیه میکند.

چه کسانی در معرض خطر میباشند؟

طبق اظهار نظر کالج  دستگاه گوارش امریکا، آزمایش از اسّافگس را برای افرادی که نشانه های ریفلاکس اسید معده را برای پنج سال یا حداقل برای چند هفته در مدت ذکر شده داشته اند توصیه می کند. علاوه بر آن موارد خطرناک دیگری نیز در نظر گرفته میشود که عبارتند از:

•  داشتن پدر و مادر یا خواهران و برادرانی که سرطان اسّافگس داشته اند.

• نژاد سفید

• سن بیشتر از پنجاه سال

• معتاد به سیگار در حال حاضر و یا گذشته

• داشتن چربی زیاد در شکم

 پزشکان افراد بدون داشتن نشانه های بیماری اسید ریفلاکس را قادر به تشخیص این بیماری نیستند ولی ممکن است بدون وجود این نشانه ها با در نظر گرفتن عوامل خطرناک ذکر شده در بالا دچار این بیماری باشند. 

با اینکه زنان کمتر از مردان به بیماری اسید ریفلاکس دچار می شوند، کالج بیماریهای دستگاه گوارش معتقد است که زنان هم در صورتی که عوامل خطرناک ذکر شده شامل آنها شود واز اسید ریفلاکس معده به طور دائم و یا بعضی اوقات در امان نیستند آزمایشات لازم  از اسّافگس را باید انجام دهند.  

چنانچه درد قفسه سینه دارید، باید فوری بدون درنگ در جستجوی کمک پزشکی باشید. درد قفسه سینه ممکن است علامتی برای حمله قلبی باشد.  مورد مهم دیگری که باید به آن اهمیت داد علامت و نشانه هایی نظیر ناراحتی در قورت دادن غذا و یا بالا آوردن خون یا خونی که به شکل قهوه ساییده شده باشد، مدفوع خونی به شکل قیر و یا لاغر شدن بدون رژیم میباشد.

آزمایشات لازم از طریق اسکرین یا غربالگری(برای جدا کردن افراد  سالم از غیر سالم ) و تشخیص بیماری 

غربالگری یا اسکرینینگ و تشخیص بیماری میتواند از طریق endoscopy انجام شود. برای انجام این دوربین (endoscope) از گلو وارد می شود تا تغییرات بافت اسّافگس مشاهده شود. پزشک احتمالا برای آزمایش یک لوله ظریف مجهز به وزنه برداری (biopsy) را در زمان غربالگری انجام میدهد. نمونه برداشته شده از بافت اسّافگس برای تشخیص تغییرات سلولی بررسی می شود. این بررسی برای جستجوی دیسپلازی هم (dysplasia) انجام می شود.

غیر از اسکرینینگ، روش ساده دیگری وجود دارد که در مطب پزشک انجام میگیرد. شخص مورد آزمایش یک کپسولی که همراه با یک تکه  فوم ( foam) کوچک است قورت میدهد. لایه اطراف کپسول در معده حل می شود و فوم (foam) به وسیله نخی که با آن وصل بوده است به بالا کشیده می شود. اسپانج که همان فوم میباشد نمونه سلول برداری از اسّافگس را در بر دارد که میتواند مورد بررسی و ردیابی تغییرات سلّولی قرار گیرد.

بعد از آندوسکوپی پزشکی که تخصّص در تشخیص بیماریهای بافت دارد [پاتولوژیست (Pathologist)] در مورد دیسپلازی سلّول نتیجه گیری می کند.  در این حالت بافت اسّافگس ممکن است یکی از شرایط زیر را داشته باشد:

•  اثری از دیسپلازی وجود ندارد. بیماری مری بارت وجود دارد ولی سلّولها تغییر نکرده اند .

• درجه نا چیزی از دیسپلازی دیده می شود به این معنی که علایم ابتدایی شروع سرطان وجود دارد.

• درجه بالا از دیسپلازی که سلولها تغییرات پیشرفته ای را نشان میدهند، این مرحله نهایی تغییر سلول است که آماده برای سرطانی شدن میباشد.

خوشبختانه اکثر افرادی که مبتلا به مری بارت می شوند هرگز دچار سرطان اسّافکس نمی شوند. در واقع خطر سرطان برای افرادی که دچار درجه بالایی از دیسپلازی هستند، سالیانه بین ۶ تا ۷ در صد است 

به هر حال با این که سرطان اسّافگس زیاد از حد معمول نیست، ولی خطر آن را باید جدّی گرفت. سرطان اسّافگس فقط یک درصد از جمع سرطانها را تشکیل میدهد.  اشخاص مبتلا به سرطان اسّافگس مدّت پنج سال زندگی می کنند. خبر مثبت در مورد مری بارت این است که معالجات گوناگونی برای جلوگیری از سرطانی شدن اسّافگس وجود دارد.

درباره تکثیر و تقسیم شدن سلول [دیسپلازی (dysplasia)] 

چنانچه دیسپلازی در اسّافگس وجود نداشته باشد، پزشک  ادامه دادن آندوسکوپی یا داروهایی که باعث کاهش اسید معده  می شوند را توصیه میکند. جرّاحی یا ترتیب دادن آندوسکوپی دقیق تر موارد دیگری است که برای معالجه مری بارت به کار میرود.

اگر دیسپلازی ضعیف و ناچیز باشد، پزشک ممکن است پیشنهاد کند که اسّافکس از طریق آندوسکوپی در زمانهای لازم آزمایش  شود و یا همان معالجاتی پیشنهاد شود که برای دیسپلازی پیشرفته به کار میرود. 

این نکته مهم است که باید بدانید اسّافگس بارت ممکن است بعد از معالجه باز برگردد، بنابراین ا باید از پزشک درخواست کرد که چگونه  بازگشت، بیماری  دنبال شود.  

انواع معالجات برای اسّافگس بارت

اِسوفاجِکتامی  (Esophagectomy) ــ با یک عمل جرّاحی میتوان بعضی از اسّافگس ها را برداشت و با به کار بردن قسمتی از دستگاههای دیگر بدن مانند معده آن را بازسازی کرد. چون این عمل در نوع خود خطرناک است،  معمولا بعد از بی نتیجه ماندن معالجات دیگر از آن استفاده میشود.

آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
لطفا با ارسال نظرات، سؤالها و پیشنهادات خود (در قسمت دیدگاهها در پایین این صفحه) ما را در بهبود این سایت همراهی نمایید.