ترجمه شده توسط دکتر نیکو تفردی با اجازه ویژه از مایو کلینیک.
Translated by Dr. Niccu Tafarrodi from Healthletter.Mayoclinic.com, Volume , Number
مراقبت از موانع دفاعی بدن
دیدن چین و چروکهای جدید در آینه ممکن است شما را به فکر فرو ببرد، اما پوست سالم چیزی فراتر از ظاهر است. این پوست نشان دهنده سلامت کلی شماست.
پوست بزرگترین عضو بدن است و حدود یک ششم وزن بدن را تشکیل میدهد. پوست سد یا مانعی است در برابر باکتریها، مواد شیمیایی و اشعه ماوراء بنفش (ultraviolet,UV). پوست به تنظیم دمای بدن کمک میکند و به انسان امکان حس لامسه را و هشدارهای درد را میدهد. اما با افزایش سن، تغییر پوست امری عادی است.
پوستی که روی بدن ما قرار دارد
بر اساس تحقیقات مایو کلینیک (Mayo Clinic)، هر انسان بالای ۵۰ سال حداقل یک مشکل پوستی دارد و از هر سه نفر بزرگسال دو نفر از آنها به یک بیماری پوستی مبتلا هستند.
با افزایش سن، پوست نازکتر، کمانعطافتر و شکننده تر میشود. عواملی مانند قرار گرفتن در معرض نور خورشید و ژنتیک (ژنتیک یکی از علوم پایهای رشته زیستشناسی است که به انتقال صفات از والدین به فرزندان و تفاوتهای جانداران مختلف میپردازد) در نازک شدن پوست نقش دارند. برخی داروها – به ویژه استفاده طولانی مدت از استروئیدها (استروئیدها ترکیباتی هستند که در دو دسته می باشند: کورتیکواستروئیدها (ضدالتهابهای طبیعی و مصنوعی) و استروئیدهای آنابولیک می باشد. این مواد با کاهش التهاب یا افزایش سنتز(ترکیب مواد با یکدیگر) می توانند پوست و رگهای آنها را ضعیف تر کنند. پروتئین برای عضلهسازی به کار میرود، اما مصرف نادرست آنها عوارض جانبی جدی مانند آسیب کبدی و قلبی به همراه دارد و میتوانند پوست و رگهای خونی قلب را بیشتر تضعیف کنند. کاهش روغنهای طبیعی در پوست میتواند منجر به علائم ناراحت کننده و دردناک شود، در حالی که لکههای پیری و زایده پوستی ظاهر میشوند. در اینجا نگاهی به مشکلات رایج پوستی در ارتباط با سن و آنچه را که میتوانیم در مورد آنها انجام دهیم میپردازیم.
پوست خشک و خارشدار
تا سن ۷۰ سالگی، تقریباً همه افراد تا حدی خشکی یا خارش پوست را تجربه میکنند. این شایعترین شکایت پوستی در کهنسالان است. تعداد پایانههای (پایانههای عصبی بخشهای انتهایی و شاخهشاخه رشتههای عصبی هستند که وظیفه اصلی آنها انتقال پیامهای عصبی از یک سلول عصبی به سلول دیگر را بر عهده دارند) عصبی با افزایش سن کاهش مییابد و حساسیت به لمس را کاهش میدهد اما حساسیت به خارش را افزایش میدهد. پوست ممکن است ترکهای ریز یا ظاهری شبیه به رود خشک پیدا کند. خاراندن ممکن است منجر به ضخیم شدن، خونریزی یا عفونت پوست شود.
با افزایش سن، پوست شما نازکتر، کمانعطافتر و شکنندهتر میشود. تولید کلاژن که پروتئینی است که استحکام پوست را فراهم میکند کاهش مییابد. لایه محافظ بافت چربی زیر پوست نیز نازک میشود و کبودی را به وجود می آورد.
کاری که میتوانیم انجام دهیم: از پاککنندهها و مرطوب کنندههای ملایم و بدون عطر مانند سراوی (CeraVe)، وانی کر( Vanicream) یا ستافیل (Cetaphil) استفاده کنیم. کرمها و پمادها اغلب انتخاب بهتری برای خشکی نسبت به لوسیونها (Lotions) هستند. به جای آب داغ، با آب گرم حمام کنید و دوش بگیرید. فقط از صابون ملایم برای نواحی مورد نظر، مانند زیر بغل و کشاله ران استفاده کنید و از صابون زدن در نواحی که تمایل به خشک شدن دارند، خودداری کنید. بلافاصله پس از آن از مرطوب کننده ها استفاده کنید. خشکی پوست در رطوبت کم به خصوص در زمستان بدتر میشود، بنابراین در فصول سرد از مرطوب کنندههای مناسب استفاده کنید.
درماتیت یا اگزما
التهاب پوست که به عنوان درماتیت آتوپیک یا اگزما نیز شناخته میشود، یک نگرانی رایج است. این بیماری مزمن میتواند با خشکی پوست همراه باشد و منجر به رَش و قرمز و پوسته پوسته شدن پوست میشود. درماتیت ناشی از تماس مستقیم با مواد محرک یا آلرژنها (آلرژی) که باعث تحریک سیستم ایمنی بدن و بروز حساسیت میشود، میباشد.
آنچه میتوانید انجام دهید: درمان درماتیت آتوپیک شامل کرمهای مرطوبکننده غلیظ و کرمهای کورتیکواستروئید یا سایر کرمهای ضد التهاب میباشد. برای دوری از درماتیت تماسی باید از محرکها و آلرژنهایی که باعث درماتیت می شوند اجتناب کنید و آنها را شناسایی کنید. اگر شناسایی آنها برای شما مشخص نیست، تیم مراقبتهای بهداشتی میتوانند با استفاده از روشهایی مانند آزمایش پَچ (patch)، آنها را بررسی کنند. هنگامی که این بیماری شدید است، درمان با نور درمانی یا داروهایی که سیستم ایمنی را تنظیم میکنند ممکن است کمک کند.
کبودی پوست
لایه محافظ بافت چربی زیر پوست با افزایش سن کاهش مییابد. این امر باعث میشود کبودی شایعتر شود.
چه کاری میتوانید انجام دهید: علاوه بر مرطوب نگه داشتن پوست، با پوشیدن پیراهن آستین بلند و شلوار از پوست محافظت کنید. از آنجایی که ساعد (به فاصله بین مچ دست تا آرنج در دست انسان گفته میشود) که شامل دو استخوان زند زبرین است مستعد برای آسیبهای جزئی است. هنگام باغبانی یا نظافت در حیاط بدن را با دو لایه لباس به پوشانید.
کراتوزها (Keratoses)
کراتوز به رشد کراتین که پروتئینی است موجود در بافتهای بدن و همچنین روی پوست، اشاره دارد. کراتوزهای سبورئیک، لکههای برجسته به رنگ قهوهای تیره یا روشن می باشند که روی سطح بدن ایجاد میشوند. این ضایعات شایع و غیرسرطانی نیازی به درمان ندارند. کراتوزهای اکتینیک، لکههای پوسته پوسته ای هستند که اغلب با در معرض بودن آفتاب ایجاد میشوند. این موارد ممکن است باعث سرطان پوست شوند و باید حتما درمان شوند.
آنچه میتوانید انجام دهید: تشخیص و درمان زودهنگام برای کراتوزهای اکتینیک مهم است، بنابراین هر لکهای که شما را نگران میکند با تیم مراقبتهای بهداشتی خود صحبت کنید. ممکن است از نیتروژن مایع یا شیمیدرمانی موضعی استفاده شود، یا از روشهایی مانند منجمد کردن یا لیزر درمانی برای از بین بردن آنها استفاده شود.
آنژیومهای گیلاسی و زائدههای پوستی (Cherry angiomas and skin tags)
آنژیومهای گیلاسی برآمدگیهای کوچک، بیضررو به رنگ قرمز یا بنفش می باشند. این نوع برآمدگی ها بسیار رایج هستند. بیش از سه چهارم بزرگسالان این نوع برآمدگی ها را دارند. منگولههای پوستی نوع دیگری از زائدههای کوچک و بیضرری هستند که با افزایش سن، افزایش وزن و اصطکاک ایجاد میشوند. آنها معمولاً برجسته و به رنگ گوشت قرمز هستند.
آنچه میتوانید انجام دهید: آنژیومهای گیلاسی معمولاً نیازی به برداشتن ندارند. در صورت تحریک، میتوان زائدههای پوستی را توسط تیم مراقبت برید یا منجمد کرد. زائدههای پوستی را در خانه جدا نکنید. انجام این کار ممکن است منجر به ایجاد جای زخم یا عفونت شود.
به دلیل قرار گرفتن در معرض نور خورشید در مدت طولانی، سرطان پوست در بزرگسالان مسن شایع است. مردان در معرض خطر بیشتری هستند. سایر عوامل خطر عبارتند از نوع پوستی است که به راحتی میسوزد، سابقه آفتاب سوختگی، خالهای متعدد، سابقه خانوادگی و سیگار کشیدن می باشد
بررسی سالانه پوست برای افرادی که در معرض خطر بیشتری هستند توصیه میشود. از راهنمای اِ بی سی دی و ای ABCDE برای تشخیص علائم سرطان پوست در یک خال یا یک لکه جدید استفاده کنید:
عدم تقارن- یک نیمه از نیمه دیگر متفاوت است.
- مرز- مرز نامنظم یا به خوبی قابل شناختن نیست.
- رنگ- رنگ از یک ناحیه به ناحیه دیگر متفاوت است.
- قطر- مساحت آن بزرگتر از ۶ میلیمتر (mm) یا به اندازه یک مداد پاککن است.
- در حال تکامل— تغییراتی در اندازه، شکل، رنگ یا علائمی مانند خارش و خونریزی به مرور زمان به وجود می آید.
همچنین مراقب لکههای ضخیم پوستی یا لکههایی که هنگام مالش به راحتی خونریزی میکنند باشید. این موارد ممکن است در نواحی در معرض آفتاب مانند صورت یا دستها یا جاهای دیگر پوست یافت شوند. این موارد ممکن است سرطانهای پوستی غیرملانومی مانند کارسینوم (سرطان پوست) سلول سنگفرشی (سلولهای نازک، مسطح و شبیه به فلسهای ماهی هستند) یا کارسینوم سلول بازال باشند. اگر در مورد هر یک از ضایعات پوستی خود نگرانی دارید، با تیم مراقبتهای بهداشتی خود صحبت کنید.
نوآوریهای پوستی
فناوری و تکنولوژیهای جدید ممکن است نقش مهمی را در آینده برای مراقبت پوست ایفا کند. اسکنرهای (دستگاههایی که برای تشخیص ضایعات پوست به کار میرود) پوستی مبتنی بر هوش مصنوعی که از برنامهها و دستگاهها استفاده میکنند، برای کمک به ردیابی تغییرات پوستی و شناسایی هرگونه نگرانی، در حال ارزیابی هستند. تماسهای ویدیویی با متخصص پوست، معاینات پوستی را قابل دسترسی بیشتری کرده است. با گرفتن عکسهای پوست با آپلود، ارزیابی و بحث در مورد ضایعات یا سایر مشکلات ممکن است به صورت مجازی انجام شود.
تحقیقات جدید، امید هایی را برای سلامت پوست در طول عمر ارائه میدهد. مطالعهای که در سال ۲۰۲۵ در مایو کلینیک (clinic mayo) انجام شد، شناخت پوست در طول عمر را بیشتر بررسی کرد. این بررسی مقایسه مدت زمانی که یک فرد از سلامت مطلوب پوست برخوردار است و زمان پیری و سالخوردگی بود . این مطالعه از مفهوم «طول عمر سالم» الهام گرفته شده است که بر سالهای زندگی همراه با سلامت خوب تمرکز دارد. مردم بیشتر عمر میکنند و با افزایش طول عمر، مشکلات سلامتی مرتبط با سن، از جمله بیماریهای پوستی، بیشتر میشود.
آنچه اکنون در حال حاضر به وجود آمده، داروهای سونو تراپوتیک (Sono Trapotic) هستند، داروهایی که سلولهای پیر را هدف قرار میدهند. این سلولهای پیر دیگر تقسیم نمیشوند، بنابراین باعث التهاب و تجزیه بافتها میشوند. مطالعات اولیه نشان میدهد که این داروها ممکن است نویدبخش بهبودی، بازسازی وانعطافپذیری پوست باشند.
با پیشرفت تحقیقات، درمانهای جدید نه تنها میتوانند علائم قابل مشاهده پیری را درمان کنند، بلکه میتوانند تغییرات سلولی را نیز معکوس کنند، به طوری که طول عمر پوست انسان با طول عمر او مطابقت داشته باشد. برای محافظت از طول عمر پوست خود، این استراتژیهای مبتنی بر شواهد را دنبال کنید:
- در معرض آفتاب بودن را محدود کنید — از قرار گرفتن در معرض آفتاب در ساعات اوج تابش آفتاب بین ۱۰ صبح تا ۴ بعد از ظهر خودداری کنید. اگر لازم است بیرون از منزل باشید، از کرم ضد آفتاب با طیف گسترده و مقاوم در برابر آب با ۳۹ Sun Protection Factor (فاکتور محافظت در برابر خورشید) یا بالاتر استفاده کنید. این فاکتور را به مقدار زیاد بمالید و میتوانید هر دو ساعت یکبار از آن استفاده کنید. اگر شنا میکنید یا عرق میکنید، بیشتر آن را به کار ببرید. هنگام بیرون رفتن از کلاه لبه دار و عینک آفتابی استفاده کنید. از وسایل برنزه کننده خودداری کنید.
- سیگار را ترک کنید — سیگار کشیدن میتواند منجر به آسیب پوستی، از جمله چین و چروک شود. اگر سیگار میکشید یا از تنباکو استفاده میکنید، از تیم مراقبتهای بهداشتی خود برای ترک آن کمک بگیرید.
- لباسهایتان را بهداشتی کنید — لباسهای نخی گشاد بپوشید. در هوای سرد پوست خود را بپوشانید. از مواد شوینده لباسشویی بدون عطر استفاده کنید و از صابونهای تند خودداری کنید.
- سبک زندگی سالم را دنبال کنید — از نظر جسمی فعال بمانید و مصرف الکل را محدود کنید. یک رژیم غذایی مغذّی سرشار از میوهها و سبزیجات رنگارنگ داشته باشید، زیرا این مواد سرشار از آنتیاکسیدانهایی (Antioksidan) مانند ویتامینهای C و E، کاروتنوئیدها (carotenoieds) و پلیفنولها (Polyphenol) هستند. اسیدهای چرب امگا ۳ که در منابعی مانند ماهی سالمون و تخم کتان یافت میشوند، به کاهش التهاب پوست کمک میکنند. دریافت ویتامین D کافی از طریق قرار گرفتن در معرض آفتاب یا مکمل غذایی به تنظیم تولید ملانین (Melanin)، رنگدانهای که پوست را از اشعههای مضر UV محافظت میکند، کمک میکنند.
- درمانهای موضعی را امتحان کنید — رتینوئیدها (Retinoids) مانند رتینول (Retinol) مشتقات ویتامین A هستند که گردش سلولی و تولید کلاژن را برای بهبود بافت پوست و کاهش خطوط ریز افزایش میدهند. سرمهای ویتامین C و E محافظت آنتیاکسیدانی ایجاد میکنند و به رفع مشکلات رنگدانهای کمک میکنند. ویتامین B3 (نیاسین آمید، Niacin omid) از عملکرد سد دفاعی پوست پشتیبانی میکند و التهاب را کاهش میدهد. باکوچیول (Bacochiol)، یک جایگزین گیاهی برای رتینول، ممکن است اثرات تقویتکننده کلاژن مشابهی با تحریک کمتر داشته باشد.
پوست خود را بررسی کنید
مرتباً پوست خود را از نظر تغییرات بررسی کنید و آنها را به تیم مراقبتهای بهداشتی خود گزارش دهید، از جمله:
- پوست به شدت پوسته پوسته یا ترک خورده که با مراقبت خانگی بهبودی نمییابد.
- خارش یا رش ناگهانی و بدون دلیل.
- هرگونه رش پوستی ماندگار.
- زخمهایی که خوب نمیشوند.
- خالهای خونریزی دهنده.
- رشد یا تغییرات جدید در کک و مک، برآمدگی یا خال.